İranlı LGBTİ+ hakları savunucusu ölüm cezasına mahkum edildi


İMZACI OLUN

Yargı Gücü Başkanı Gulamhüseyin Muhsin Ejei

Sayın Gulamhüseyin Muhsin Ejei,

Sareh adıyla bilinen 31 yaşındaki lezbiyen, gey, biseksüel, trans ve interseks (LGBTİ+) hakları savunucusu Zehra Sedighi-Hamadani ve 24 yaşındaki İlham Çubdar, Batı Azerbaycan eyaletine bağlı Urmiye’de Devrim Mahkemesi tarafından Ağustos 2022 başında yargılandı ve “dünyada yozlaşmayı yaymaktan” suçlu bulunarak ölüm cezasına mahkum edildi. Resmi açıklamalar, devlet medyasında çıkan haberler ve yargı yetkililerinin Ekim 2021’de gözaltına alındığından bu yana Zehra Sedighi-Hamadani’ye yönelik beyanları, Hamadani’nin gerçek veya atanan cinsel yönelimi ve/veya cinsiyet kimliğiyle bağlantılı ayrımcı gerekçelerin yanı sıra, sosyal medya dahil çeşitli mecralarda yürüttüğü barışçıl LGBTİ+ hakları aktivizmi ve Irak’taki LGBTİ+ sığınmacılarla bağlantısı nedeniyle hedef alındığını gösteriyor. 18 Temmuz 2022’de, Devrim Muhafızları’na bağlı devlet medyası, Hamadani’yi “eşcinselliği özendirdiği” varsayılan ve “dinen yasaklı [nameşru] cinsel ilişkilerle ilgili klişelere meydan okuyan” çevrimiçi içerikler yayınladığı için “suçlu” ilan eden homofobik bir video yayınladı. Propaganda videosu, Hamadani’yi itibarsızlaştırmak için Hamadani’nin barışçıl çevrimiçi LGBTİ+ hakları aktivizmini, “kumar oynamak” ve “İran’dan kadınları ve kız çocukları Erbil’e [Irak] kaçırmak” gibi temelsiz suçlamalarla ilişkilendirdi. Uluslararası Af Örgütü’nün incelediği mahkeme belgeleri ve diğer bilgiler, İlham Çubdar’ın da benzer şekilde, gerçek veya atanan cinsel yönelimi ve/veya cinsiyet kimliğiyle bağlantılı ayrımcı gerekçeler, sosyal medyada LGBTİ+’ları destekleyen faaliyetleri ve Zehra Sedighi-Hamadani’yle bağlantısı nedeniyle hedef alındığını ortaya koyuyor.

İki kadının suçlu bulunması ve ölüm cezasına mahkum edilmesiyle sonuçlanan yargı süreci tamamen adaletsizdi. Zehra Sedighi-Hamadani gözaltına alınmasının ardından 53 gün zorla kaybedildi. Bu süre boyunca avukata erişimi olmadan, haklarını ihlal eden sorgulamalara, uzun süreli hücre hapsine, homofobik hakaretlere, ölüm tehditlerine ve çocuklarının velayetini elinden alma tehditlerine maruz bırakıldı. Tüm bunlar, adil yargılanma haklarını ve işkence ve diğer türde kötü muamele yasağını ihlal etti. Uluslararası Af Örgütü, İlham Çubdar’ın “suçunu itiraf etmeye” zorlandığı görüşündedir. Ayrıca, “dünyada yozlaşmayı yaymak” suçlaması, ceza hukukunda gerekli açıklık ve kesinlik ölçütlerini karşılamamakta ve hukuka uygunluk ve hukuki belirlilik ilkelerini ihlal etmektedir. Yetkililer, iki kadına cezalarını 1 Eylül 2022’de, her ikisinin de tutulduğu Urmiye cezaevinde bildirdi. Davalar, Yüksek Mahkeme’de temyiz edildi.   

Sizi, Zehra Sedighi-Hamadani ve İlham Çubdar hakkındaki mahkumiyet kararlarını ve ölüm cezalarını derhal bozmaya ve gerçek veya atanan cinsel yönelimleri ve/veya cinsiyet kimlikleriyle bağlantılı ayrımcı gerekçelere dayalı olarak ve LGBTİ+’ların insan haklarını savunan barışçıl faaliyetleri nedeniyle hedef alındıkları için onları acilen serbest bırakmaya çağırıyorum. Serbest bırakılıncaya kadarki süre içinde, kendi seçtikleri avukatlara ve ailelerine erişimlerini sağlamanızı talep ediyorum. Ayrıca, İran yetkililerini, ölüm cezasını kaldırmak amacıyla infazları erteleme yasası çıkarmaya, onaya dayalı eşcinsel ilişkileri suç olmaktan çıkarmaya ve LGBTİ+’ları ayrımcılık, şiddet ve diğer insan hakları ihlallerine karşı koruyacak yasal mevzuatı oluşturmaya çağırıyorum.

Saygılarımla,


İranlı insan hakları savunucusu Zehra Sedighi-Hamadani ve İlham Çubdar “Yozlaşmayı yaymak” suçlamasıyla ölüm cezasına mahkum edildi. İki kadın, gerçek veya atanan cinsel yönelimleri ve/veya cinsiyet kimlikleri ve LGBTİ+ toplulukları destekleyen sosyal medya faaliyetleri nedeniyle hedef alındı.

İnsan hakları örgütü HENGAW 4 Eylül 2022’de Zehra Sedighi-Hamadani ve İlham Çubdar’ın ölüm cezasına mahkum edildiğini duyurdu. Konunun basında geniş yer bulmasının ardından İran yargısı 5 Eylül 2022’de haberi doğrulayarak, Zehra Sedighi-Hamadani ve İlham Çubdar’ın “kadınları ve kız çocukları kaçırmak” suçundan ölüm cezasına çarptırıldığını açıkladı. Daha önce, 6 Kasım 2021’de Devrim Muhafızları İstihbarat Örgütü, “karmaşık, çok katmanlı ve sınır ötesi bir istihbarat operasyonu ile, İranlı kız çocukları ve kadınları yolsuzluk amacıyla komşu ülkelere kaçıran ve [yabancı] istihbarat servislerinin himayesi altında eşcinsel grupları yönlendiren ve destekleyen bir ağın liderini yakaladık” şeklinde bir açıklama yapmıştı. Uluslararası Af Örgütü, kaçırma suçlamalarının uydurma ve temelsiz olduğu ve kadınların gerçek veya atanan cinsel yönelimleri ve/veya cinsiyet kimliklerinden; Zehra Sedighi-Hamadani’nin durumunda ise bunların yanı sıra Hamadani’nin, İran’daki sistematik zulümden kaçan LGBTİ+ sığınmacılarla bağlantısından kaynaklandığı kanaatindedir.

Ek Bilgi

İran Devrim Muhafızları Zehra Sedighi-Hamadani’yi 2021 sonunda, İran sınırı yakınında keyfi olarak gözaltına aldı. Hamadani, Türkiye’den uluslararası koruma talebinde bulunmak istiyordu. İlham Çubdar da bundan kısa bir süre sonra gözaltına alındı. Yetkililer iki kadını, “insanları yozlaşmaya ve fuhşa tahrik etmek” ve “dünyada yozlaşmayı yaymak” ile suçladı. Ayrıca Hamadani’ye, “yasadışı yollardan ülkeye girmek” suçlaması yönelttiler. İran ceza hukuku uyarınca, “insanları yozlaşmaya ve fuhşa tahrik etmek” ve “yasadışı yollardan ülkeye girmek” suçlamaları yargılama için Urmiye 111 No’lu 2. Ceza Mahkemesi’ne, “dünyada yozlaşmayı yaymak” suçlaması ise Urmiye Devrim Mahkemesi’ne taşındı. Temmuz 2022’de ceza mahkemesi Hamadani’yi “yasadışı yollardan ülkeye girmek”ten suçlu bularak nakit para cezasına mahkum etti. Mahkeme, aynı kararda, iki kadının aynı faaliyetler nedeniyle “dünyada yozlaşmayı yaymak” suçundan halihazırda Urmiye Devrim Mahkemesi’nde yargılandığını, bu nedenle “insanları yozlaşmaya ve fuhşa tahrik etmek” suçunun, 2. Ceza Mahkemesi’nin yetki alanı dışında kaldığına hükmetti ve her iki kişi bakımından davayı reddetti. Urmiye 111 No’lu 2. Ceza Mahkemesi’nin, Uluslararası Af Örgütü tarafından incelenen kararı, kadınların “çevrimiçi ortamdaki faaliyetlerine” dayalı olarak “dünyada yozlaşmayı yaymak” ile suçlandığını belirtiyor ancak konu hakkında ayrıntılı bilgi vermiyor.

Ocak 2022 ortasında, Urmiye 6 No’lu Devrim ve Cumhuriyet Savcılığı’nın baş müfettişi Zehra Sedighi-Hamadani’ye, “eşcinselliği özendirmek,” “İslam Cumhuriyeti karşıtı medya kanallarıyla iletişim kurmak” ve “Hristiyanlığı özendirmek” gibi çeşitli eylemler aracılığıyla “dünyada yozlaşmayı yaymak” ile suçlandığını bildirdi. İlk iki suçlama, Hamadani’nin Telegram ve Instagram gibi sosyal medya hesaplarındaki paylaşımlarında ve Irak’ın Kürdistan bölgesinde LGBTİ+’ların maruz bırakıldığı ihlaller hakkında Mayıs 2021’de yayınlanan bir BBC belgeselinde göründüğü sırada olduğu gibi kamuoyuna açık bir biçimde LGBTİ+ haklarını savunmasından kaynaklanmaktadır. Uluslararası Af Örgütü’nün edindiği bilgilere göre, son suçlama, Hamadani haç biçimli bir kolye taktığı ve yıllar önce İran’da bir kiliseye girdiği için yöneltildi.

Yolculuğunun İran-Türkiye sınırındaki tehlikeli kısmı başlamadan önce görüntülü bir mesaj kaydetti ve güvendiği bir kişiden Türkiye’ye güvenli bir biçimde ulaşamaması halinde bu mesajı yayınlamasını istedi. İran Lezbiyen ve Trans Ağı (6Rang) tarafından 7 Aralık 2021’de yayınlanan mesajında Hamadani şunları söylüyor: “Biz LGBTİ+’ların nasıl bir baskıya maruz kaldığımızı bilmenizi istiyorum. Duygularımız için hayatımızı riske atıyoruz ama yine de gerçek benliğimizi bulacağız. […] Umuyorum ki bir gün hepimiz ülkemizde özgürce yaşayacağız. […] Şimdi, özgürlüğe doğru bir yolculuğa çıkıyorum. Umarım güvenli bir şekilde ulaşabilirim. Bunu başarırsam, LGBTİ+’lara sahip çıkmaya devam edeceğim. Onların arkasında duracak ve sesimi yükselteceğim. Başaramazsam, bu davaya hayatımı vermiş olacağım.”

İran Ceza Kanunu, yetişkinler arasında onaya dayalı eşcinsel ilişkileri ve çocuklar arasındaki eşcinsel ilişkileri suç sayıyor ve bu fiiller için, işkence kapsamına giren kırbaçlama cezası gibi bedensel cezalandırmanın yanı sıra en zalimane, insanlık dışı ve alçaltıcı ceza olan ölüm cezası öngörüyor. Uluslararası Af Örgütü’nün araştırmaları, Devrim Mahkemeleri’nin bağımsız olmadığını ve güvenlik ve istihbarat birimlerinin etkisi altında, hiçbir şekilde adil olmayan, hukuk dışı ve çoğunlukla gizli yürütülen süreçlerle adil yargılanma hakkını zayıflatan yargılamalar sonucunda, insan hakları savunucularına ve diğer kişilere sert cezalar uyguladığını göstermektedir. İran’da insan hakları savunucuları ve avukatlar defalarca Devrim Mahkemeleri’nin anayasal temeli olmadığını ve lağvedilmesi gerektiğini belirttiler. Uluslararası Af Örgütü de daha önce İran yetkililerinin, insan hakları çalışmalarını baltalamak için insan hakları savunucularına karşı, özellikle internette yürütülen karalama kampanyalarıyla hak savunucularını suçlu saydığını belgeledi.