İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan protestolar ülke geneline yayılırken, yetkililer 8 Ocak 2026’da internet ve telekomünikasyon hizmetlerine erişimi kesti. Konu hakkında bir açıklama yayımlayan Uluslararası Af Örgütü Güvenlik Birimi Araştırmacısı Rebecca White, şunları ifade etti:

“İran yetkilileri, 2022 yılındaki ‘Kadın, Yaşam, Özgürlük’ ayaklanmasından bu yana ülke çapında gerçekleşen en büyük protestoları bastırmak adına işledikleri ağır insan hakları ihlallerinin ve uluslararası hukuk suçlarının gerçek boyutlarını gizlemek için İran içinde internet erişimini bir kez daha kasıtlı olarak engellemektedir. Genel internet kesintisi, insan hakları ihlallerini gizlemekle kalmıyor, aynı zamanda başlı başına ciddi bir insan hakları ihlali oluşturuyor.

İnternete erişim temel bir insan hakkıdır ve protesto zamanlarında vazgeçilmezdir. Devletler kesintileri defalarca, muhalefeti susturmanın ve gerçeği gizlemenin bir aracı olarak kullandı. İnternet kesintileri insanları dijital karanlığa gömerek, ülke içindekilerin dış dünyadan bilgi almasını ve dış dünyayla bilgi paylaşmasını engelliyor. Tamamen kasıtlı olan bu uygulama, güvenlik güçlerinin hukuk dışı öldürmeleri de dahil insan hakları ihlallerinin belgelenmesine mâni olmakta ve bu devlet suçlarına ilişkin cezasızlığı kalıcı hale getirmektedir.

İran yetkilileri daha önce de haberleşmeyi ve bilgiye erişimi sekteye uğratmak için internet kesintileri yaptı. Kasım 2019’daki beş günlük protestolar sırasında güvenlik güçleri, protestoculardan ve protestolara katılmayan sivillerden oluşan yüzlerce kişiyi hukuk dışı bir biçimde öldürürken, yetkililer neredeyse tam bir karartma uyguladı. Eylül-Aralık 2022’deki ‘Kadın, Yaşam, Özgürlük’ ayaklanması sırasında da güvenlik güçleri yüzlerce protestocuyu ve katılmayan kişileri hukuk dışı bir biçimde öldürürken yetkililer yine internet erişimini kesti.”

“Protesto hakkı dijital alanları da kapsar. Genel veya topyekûn internet kesintileri, uluslararası insan hakları hukuku uyarınca kendiliğinden orantısızdır ve olağanüstü durumlarda dahi kesinlikle uygulanmamalıdır. İran yetkilileri derhal internet erişimini düzeltmelidir” diyen White, sözlerini şöyle sonlandırdı:

“İran’da can kayıplarının arttığına ilişkin bilgiler gelirken, Uluslararası Af Örgütü acil küresel diplomatik eylem çağrısını yinelemekte ve ağır ihlaller işleyen güvenlik güçlerine koruma sağlayan internet kesintilerinin devam ettiği koşullarda daha fazla can kaybı yaşanması riski konusunda uyarıda bulunmaktadır.”

Arka Plan

İran yetkilileri, 28 Aralık 2025’ten bu yana ülke genelinde protestoculara karşı, hukuka aykırı güç kullanımı, ateşli silahlar ve kitlesel gözaltıları içeren şiddetli bir baskı uyguluyor. Baskılar sonucunda, 31 Aralık 2025 ile 3 Ocak 2026 tarihleri arasında, sekiz eyaletteki 13 şehirde protestocular ve protestolara katılmayan sivillerden oluşan, aralarında çocukların da bulunduğu en az 28 kişi öldürüldü. Uluslararası Af Örgütü, internet kesintisi başladığından bu yana güvenlik güçlerinin hukuka aykırı öldürücü güç kullanımlarını artırarak, daha fazla ölüm ve yaralamaya yol açtığı yönündeki bilgileri araştırmaktadır.

Para birimindeki sert düşüş ve artan enflasyonun tetiklediği protestolar 28 Aralık 2025’te, İran’ın başkenti Tahran’da başladı. O günden bu yana ülke geneline yayılan protestolara katılanlar, İslam Cumhuriyeti sisteminin ortadan kalkmasını talep ediyor.