(Londra/Davos) Google’ın Çin arama motoruna oto-sansür uygulamaya başlaması, uluslararası İnternet şirketlerinin Çin hükümetinin baskılarına boyun eğmesine son örnek oldu. Servis, Çinli internet kullanıcılarının, diğer ülkelerde sorunsuzca kullanılan ifade ve bilgi edinme özgürlüklerini kısıtlıyor.
Dünya Ekonomi Forumu için Davos’ta bulunan Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Irene Khan konuyla ilgili şunları söyledi:
“Her ne kadar Google Çinli internet kullanıcılarının İnternete erişimini sağlamak için bir dizi adım atmış olsa da, UAÖ her şeye rağmen IT endüstrisinde giderek büyüyen bu küresel eğilimden kaygı duymaktadır.”
“İster Çin yetkililerinin taleplerine direnemedikleri için, isterse hükümetin kaygılarını tahmin ettikleri için olsun, insan haklarını ihlal eden kısıtlamalar uygulayan şirketler son derece basiretsizdir. Endüstrinin Çin hükümetiyle gerek zımni gerekse yazılı anlaşmalar yapması, IT endüstrisinin herkes için, her yerde ve her zaman bilgi edinme özgürlüğünü savunduğu iddialarıyla çatışmaktadır.”
Geçen sene Microsoft Çin’de “özgürlük” gibi kelimeleri içeren metinleri bloke eden bir portal devreye sokmuştu. Şirket yakın zamanda Michale An Ti adıyla web günlüğü tutan Zhao Jing’in sayfasını, Beijing News’in yazı işleri müdürünün siyasi nedenlerle işten atılmasına karşı yapılan bir grevi desteklediği gerekçesiyle, kapattı.
Yahoo gazeteci Shi Tao’nun elektronik posta detaylarını Çin yetkililerine verdiğini itiraf etti. Shi Tao bilgi verme hakkını barışçıl yollarla kullanıyordu ve Yahoo’nun bu tutumu onun 10 yıl hapis cezasına çarptırılmasına yardımcı oldu.
IreneK han “Küresel şirketler ve Çin yetkilileri arasındaki anlaşmalar, Çin’de İnternet sansürünün bir norm olarak yerleşmesini sağladı. Internet şirketleri bu yaptıklarına mazeret olarak Çin yasalarını gösteriyor. Aslında bu tür anlaşmalar ve bunların sonucunda ortaya çıkan oto-sansür hem uluslararası standartları hem de ifade özgürlüğünü koruma altına alan Çin anayasasını ihlal ediyor” dedi.
Uluslararası hukuk bilgi edinme özgürlüğünü ve fikirlerin sınırlar ötesine özgür akışını garanti altına almaktadır. Yıllar geçtikçe bazı kısıtlamalar uygulamaya konduysa da, IT şirketlerinin yarı şeffaf Çin politikalarına rahatlıkla teslim olmaları kabul edilemez.
“İnternet, sınırsız bir dünyada kısıtsız bilgiye erişimin müjdesini vermişti. Oysa ki hükümetlere yardım eden şirketler o ülkenin vatandaşlarının bilgiye erişimini engellemek üzere sınırlar inşa ediyorlar.”
