Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi - Mültecilerin Korunması Konusunda Çağrı

Mültecilerin Korunması Konusunda Çağrı

"Sayın Beşir ATALAY,

İçişleri Bakanı

Size Türkiye'de bulunan sığınmacı, mülteci ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer insanların durumu ile ilgili kaygılarımı bildirmek üzere yazıyorum.

Türkiye'nin bu kişilerle ilgili uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesinin önündeki en büyük engellerden birisi kapsamlı bir iltica kanununa sahip olmayışıdır. Bildiğim kadarıyla şu anda taslak bir kanunun hazırlıkları devam etmektedir. Çıkarılacak iltica kanununun uluslararası standartlara uygun bir şekilde, herkese adil ve etkili bir iltica prosedürüne tam erişim hakkı tanımasını ve bu prosedürün öncelikli olarak uygulanmasını sağlamak için size gerekli adımları atmanız için çağrıda bulunuyorum.

Türkiye 1951 Cenevre Sözleşmesi'nin ilk imzacılarından biri olmakla birlikte, coğrafi sınırlama hakkını sürdürmeyi seçmiştir. Bunun sonucu olarak binlerce sığınmacı ve mülteci adil ve etkin bir iltica prosedürüne erişememekte ya da kendilerine koruma sağlanmamaktadır.

1951 Cenevre Sözleşmesi'ne getirilen coğrafi sınırlamanın kaldırılması için sizi yasama alanında gerekli adımları atmaya davet ediyorum. Sizden herhangi bir ayrım yapılmaksızın, tüm sığınmacı, mülteci ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan kişilerin haklarının korunmasının sağlanması, sığınmacılarla mültecilerin kabulü ve korunması konusunda uluslararası standartlar ve Avrupa Konseyi standartlarına uygun şekilde kapsamlı bir iltica kanununun çıkarılması ve yürürlüğe girmesi için gerekli adımları atmanızı rica ediyorum. Buna ek olarak, sığınmacı, mülteci ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişileri etkileyecek birincil ya da ikincil mevzuatın oluşturulması ve uygulanması aşamasında mültecilere yardım eden sivil toplum kuruluşları ve BMMYK ile etkin görüşmeler gerçekleştirmesini talep ediyorum.

Türkiye'nin, 1951 Cenevre Sözleşmesi, İşkenceye Karşı Sözleşme ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi gibi uluslararası sözleşmelere taraf bir ülke olarak, sığınmacı, mülteci ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişilerin ağır insan hakları ihlallerine uğrama riski taşıdıkları ülkelere geri gönderilmemeleriyle ilgili yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmesini garanti altına almak için, Türkiye, sığınmacıların, mültecilerin ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişilerin durumlarını değerlendirecek adil ve etkin bir prosedür için gerekli yasaları çıkarmalıdır. Bu tür bir prosedür aşağıdaki şartları sağlamalıdır:

Sınır ve göç alanında çalışan ve polis memurları da dahil olmak üzere sığınmacılarla ilgili görevlerde çalışabilecek tüm görevliler sığınmacıların hakları ve ihtiyaçları konusunda yeterli eğitim almış olmalıdırlar. Sığınma başvurusu almayı reddeden ya da sığınmacıları bu konuda yetkin makama yönlendirmeyen resmi görevliler hakkında derhal ve etkin soruşturma başlatılmalıdır;
Tüm sığınma başvurularının mülteci statüsünün belirlenmesi için bağımsız ve uzman yetkili makama gecikmeden gönderilebilmesinin sağlanması için açık ve etkin prosedürler uygulanmalıdır;
Tüm sığınmacılara ve uluslararası korumaya ihtiyaç duyabilecek diğer kişilere anladıkları bir dilde sığınma prosedürleri hakkında gerekli bilgiler verilmeli ve hukuki danışmanlık hakkı tanınmalıdır.

Bunlara ek olarak, Türkiye Mülteci Statüsü Belirleme prosedürlerinin doğru bir şekilde yürütülebilmesi için bir menşe ülke bilgi sistemi oluşturmalıdır. Türkiye BMMYK tarafından mülteci olarak tanınmış kişileri zulüm riski altında oldukları ülkelere geri göndermemelidir. Mülteci statüsü tanınmamış olsa bile uluslararası korumaya ihtiyaç duyan diğer kişiler, ağır insan hakları ihlallerine uğrama riski altında oldukları ülkelere zorla geri gönderilmemeli ve gerekli hallerde durumlarının ek koruma gerektirip gerektirmediğini değerlendirmek için gerekli prosedürler oluşturulmalıdır.

Bu mektubun bir kopyasını TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı'na gönderiyorum. Sığınmacı ve mültecilerin prosedürlere erişimi ve 'geri göndermeme' ilkesi ile ilgili Yabancılar Hudut ve İltica Dairesi Başkanlığı'na da mektup yazacağımı bildirmek isterim.

Saygılarımla, "