SU HAKTIR!
25 March 2009
İçmek, yemek pişirmek, yıkanmak ve günlük temizlikte kullanmak için tüm canlılarla birlikte insanların belirli bir miktar suya ihtiyacı vardır. Böylesine temel bir ihtiyaç olmasına rağmen, dünya çapında 2 milyar insan temiz suya erişemiyor. 1,5 milyar insanınsa içmek için dahi su bulması çok zor. Tarımsal ve endüstriyel kirlilik de temiz su kaynaklarının kirlenmesine ve sorunun ağırlaşmasına yol açıyor.
Temiz suya erişimin önündeki geleneksel engel olan, uzak su kaynakları ve kuraklık artık yerini kural tanımayan küresel ticarete bırakıyor. Suyun özelleştirilmesi, serbest ticaret ve ekonomik kalkınma adı altında gelişmekte olan ülkelerde yaşayan insanlar, özellikle de yoksullar, bu sorunun sonuçlarını yaşıyorlar. Suyun etkin/verimli kullanılabilmesi için, ekonomik bir mal olarak kabul edilmesi gerektiğini savunan çevreler, bu şekilde yoksul insanların suya erişimini engellemektedir.
Suyun bir insan hakkı olduğundan detaylı olarak ilk kez Kasım 2002’de Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi’nin yaptığı Genel Yorum 15’te bahsedildi. Söz konusu yorumda su hakkı herkesin kişisel ve günlük ihtiyaçları için yeterli, güvenli, ulaşılabilir ve ödenebilir miktarda suya erişimi anlamına gelmektedir. Su hakkı onurlu bir yaşam sürdürebilmek ve birçok hakkın gerçekleştirilmesi için temel ön koşuldur.
Suyun yaşamın kaynağı olduğunu, hak ve özgürlüklere sahip insanların yaşayabilmesi için vazgeçilmez olduğu unutulmamalıdır. Yaşama hakkı dahil, haklarımızın gerçekliğe kavuşması için suya ihtiyacımız var:
* Yaşam hakkı: su olmadan hayatta kalmak imkansızdır.
* Yeterli beslenme hakkı: Tarım yapmak için su vazgeçilmezdir.
Akarsuların 70%i tarım için kullanılmakta ve gıda üretiminin üçte
biri sulamaya dayanmaktadır.
* Kendi kaderini tayin hakkı: İnsanların, su dahil kendi
kaynaklarını yönetmesini de içerir
* Yeterli yaşam standardına sahip olma hakkı: Suya erişim olmadan bu
hakkın gerçekleştirilmesi imkânsızdır.
* Barınma hakkı: ESKH Sözleşmesinde belirtildiği üzere “barınma
hakkı doğal ve kamu kaynaklarına, güvenli içme suyuna, sağlık
hizmetlerine… sürekli erişimi gerektirmektedir”.
Devletlerin yasal düzenlemelerinde su hakkına yer vermeleri ve suya erişimdeki ayrımcı muameleleri engellemesi gerekmektedir. Su kaynakları eşitlik ilkesine uygun olarak paylaşılmalı ve dezavantajlı grupların erişimine açık olmalıdır.
