Yunanistan: Sığınmacıya yer yok

Yunanistan, mülteci ve sığınmacıların durumunu acilen iyileştirmelidir. Uluslararası Af Örgütü, Yunanistan’dan, mülteci ve Avrupa hukuku kapsamındaki uluslararası insan hakları sorumluluklarını yerine getirmesini talep etmektedir.
 

Uluslararası Af Örgütü, Norveç Göç İtiraz Başvuru Makamı’nın mülteci ve sığınmacıların Dublin II düzenlemesi kapsamında Yunanistan’a geri gönderilmesinin askıya alınması yolundaki kararına dikkat çekmektedir. Uluslararası Af Örgütü bu kararı Yunanistan’da göçmenlerin kötü koşullarda gözetim altında tutulması nedeniyle ve iltica başvurularının değerlendirilmesi aşamasındaki yasal teminatların eksikliği açısından özellikle önemli bulmaktadır. Uluslararası Af Örgütü, üye devletleri Dublin II düzenlemesindeki madde 3.2’ye göre “düzenlemede belirtilen şartlar doğrultusunda kendi sorumluluklarında olmasa bile” iltica başvurularını dikkate almaya ve incelemeye çağırmaktadır.

Dublin II düzenlemesi, sığınmacılar tarafından yapılan başvuruların hangi ülkede değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin kriterleri ortaya koyar. İlk giriş yaptıkları üye devlete geri gönderilmelerini, ya da Avrupa Birliği sınırlarına giriş yaptıkları ülkelere (İzlanda ve Norveç gibi) gönderilemelerini düzenler.
 
Uluslararası Af Örgütü,  Dublin II düzenlemesini ihlal ettiği gerekçesiyle Avrupa Komisyonu tarafından Yunanistan’a karşı Avrupa Adalet Divanı’nda başlatılan işlemi hatırlatmaktadır. Uluslararası Af Örgütü bunun Yunanistan’a geçişten sonra iltica başvurularının Yunan yetkilileri tarafından esaslı ve yasal güvenceler olmadan incelenmesinden dolayı olduğu kanısındadır.
 
Uluslararası Af Örgütü, Yunan yetkililerine sığınmacılara yapılan muamele ve etkili iltica prosedürlerinin olmaması konusundaki endişelerini tekrar tekrar dile getirmektedir. Uluslararası Af Örgütü, sığınmacılardan gelen ve iltica başvurularının incelendiği sırada keyfi gözaltına varan düzeyde gözetim altında tutulduklarına dair bildirimlerden ötürü endişe duymaktadır. Sığınmacılar, genellikle avukat ve tercüman olmadan iddiaları hakkında görüşmeye alınmaktadırlar. Avukatlar uygulamada sığınmacıların iddialarının ilk incelemede rededilmesinin olası olduğunu bildirmektedir. Uluslararası Af Örgütü,  Yunan yetkililerine sığınmacıların hiçbir sosyal hizmetten yararlanamamaları ve belgeleri olmaması gibi uygulamadaki yasal belirsizliklerin düzeltilmesi ve koşullarının iyileştirilmesi için somut önlemler alınması yolunda tekrar çağrıda bulunmaktadır.
 
Af Örgütü,Yunan yetkililerine 7 Şubat 2008’de gönderdiği bir  mektupta, Patras liman  bölgesinde geçici yerlerinden tahliye ettirilmiş en küçükleri dokuz yaşında olan  refakatsiz küçükleri de içine alan yaklaşık 2,500 insan için duyduğu endişeyi dile getirmiştir. Tahliye edilen insanları çoğunun Afganistan’dan gelen sığınmacılar olduğu sanılmaktadır. Yunanistan bu kişileri Afganistan’a geri göndermemektedir. Ancak, iltica başvurularını adil bir şekilde ve zamanında değerlendirmeyerek, bu kişilerin hukuki statüleri olmadan ve dolayısıyla haklardan mahrum ederek hukuki bir belirsizlik içinde yaşamalarına sebep olmaktadır.

Uluslararası Af Örgütü’nün göçmen ve mültecilerin gözaltında tutulmaları konusundaki endişeleri,  İşkence, İnsanlıkdışı ve Küçük Düşürücü Muamelenin Önlenmesi Avrupa Komitesi (CPT) tarafından yayınlanan 8 Şubat tarihli raporda teyit edilmiştir. Rapor, 20–27 Şubat 2007 arasında CPT delegelerinin Yunanistan’a yapmış olduğu ziyarete dayanmaktadır.
 
Rapor, “Yunan yetkililerinin, yabancıların tuttulduğu merkezlerdeki yapısal eksiklikleri çözmedeki daimi başarısızlıklarına…” işaret etmektedir. Raporda sınır kolluk kuvvetlerine ait merkezlerin koşullarının “…genel anlamda, kısa dönem için bile olsa kabul edilemeyecek” durumda olduğu belirtilmiştir.  Örneğin, “ Isaakio ve Neo Himoni merkezlerindeki odaların havalandırmasının yetersiz olduğu ve güneş ışığından yoksun olduğu ve tutukluların kirli battaniyelerle yerdeki pis döşeklerde yattıkları gözlenmiştir. Tuvaletlerin kirli oduğu ve bazı durumlarda hiç çalışmadığı belirtilmiştir. Neo Himoni’de, üç odadan ikisine tesisat problemi yüzünden sürekli olarak su bastığı, buna rağmen gözetim altındaki insanların bu hücrelerde merkezin fazla kalabalık olduğu zamanlarda tutulduğu ve rutubetli döşeklerde yatmak zorunda kaldıkları da rapor edilmiştir. Daha da fazlası, tutuklulara açık havaya çıkma fırsatı tanınmadığı gibi, sağlanan hijyenik malzemelerin yetersiz olduğu gözlenmiştir.”
 
Uluslararası Af Örgütü, Yunan yetkililerine CPT’nin tavsiyerlerini dikkate almaları ve özellikle göçmenleri, genel kanun icra merkezlerinde gerektiğinden uzun süreler tutulmaları uygulamasının sonlandırılması, ve bu kişileri sadece bu konuda kullanılmak üzere yapılan özel merkezlerde CPT’nin sürekli olarak yenileyerek gözden geçirdiği kriterlerine ve tavsiyelerine uygun bir biçimde tutmaları konusunda acilen çağrıda bulunmaktadır.

 
ARKAPLAN BİLGİSİ
Dublin II düzenlemesi, 18 Şubat 2003’te Avrupa Konseyi tarafından kabul edildi. Düzenleme Avrupa Birliği üye devletlerinin yanı sıra, İzlanda ve Norveç’i de kapsamaktadır.
 
7 Şubat 2008’de, Norveç Göç İtiraz Başvuru Makamı Yunanistan’a geri göndermeleri Dablin II düzenlemesine dayanarak ve “Yunanistan’da sığınmacı ve mülteci haklarının olası ihlalleri  ve ülkede sığınmacıların bulunduğu koşullar hakkında daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulduğu” gerekçesiyle askıya almıştır.
 
Avrupa Komisyonu, geçen yıl Dublin II Düzenlemesi kapsamında, sığınmacıların Yunanistan’a gönderilmesinin ardından iltica iddialarının incelenmesine dair yasal güvencelerin eksikliği nedeniyle açıkça ihlal etttiği gerekçesiyle işlem başlatmıştır.  Yunanistan, Dublin II Düzenlenmesi altındaki yükümlülüklerini yerine getirmek adına gerekli tedbirlerin aldığı konusunda güvence sağlayamadığı için Komisyon 31 Ocak’ta Avrupa Adalet Divanı’na resmi şikayette bulunmaya karar vermiştir. Dublin Düzenlemesi’nin 16. maddesi, AB üye devletlerine diğer bir üye devletten sığınmacıyı teslim aldıktan sonra sığınma başvurusunun etkili bir şekilde incelenmesi  yükümlülüğünü getirir.  19 Nisan 2007 tarihli Avrupa Adalet Divanı kararına göre mahkeme 27 Ocak 2003 tarihli kararında Yunanistan’ın 2003/9/EC sayılı sığınmacıların kabulüne yönelik asgari standartlara ilişkin Komisyon Yönergesini uygulamadığı yönünde karar vermiştir.  Yönerge, sığınma başvurusu incelemesi süresince sığınmacıların kabul koşullarına ilişkin minimum standartları belirler. Yönerge, üye devletlerin, başvurucuların gerekli sağlık ve yeterli yaşam koşullarının sağlamasına yönelik standartları ortaya koyar.