Mülteci statüsüne rağmen gerçekleştirilen sınır dışı işlemi takip edilmelidir

Uluslararası Af Örgütü – Türkiye Şubesi; Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Türkiye Ofisi tarafından, 13.02.2007 tarihinde mülteci statüsü verilmiş Valid Hussain MOHAMMED’in, 03.03.2007 tarihinde sınır dışı edildiğini öğrenmekten dolayı büyük üzüntü duymaktadır. Uluslararası Af Örgütü – Türkiye Şubesi, MOHAMMED’in sınır dışı edilip, Irak’a gönderilmesi durumunda karşılaşacağı can güvenliği endişesini, ilgili bakan ve kurumlara yazdığı mektup ve basına gönderdiği açıklamalarla daha önceden belirtmiştir. Uluslararası Af Örgütü – Türkiye Şubesi, durumun Türkiye Hükümeti tarafından takibini talep etmektedir.

UAÖ – Türkiye Şubesi durumu öğrendikten sonra ilgili bakanlıklar ve kurumlara yazmış olduğu mektuplar ile 23.02.2007 tarihli basın açıklaması yoluyla Iraklı Valid Hussain MOHAMMED’in durumuna ve olası sınır dışı işlemine ilişkin kaygılarını dile getirmiştir 2000 yılında kız kardeşi ile Türkiye’ye sığınan Valid Hussain MOHAMMED, BMMYK Türkiye Ofisi tarafından mülteci olarak tanınmasına ve hakkında verilen karara karşı, Ankara 13. İdare Mahkemesi’nde işlemin iptaline yönelik dava açmasına rağmen 03.03.2007 tarihinde, bir süredir gözetim altında tutulduğu Van’dan zorla Irak’a sınır dışı edilmiştir.
Her ne kadar devletlerin kendilerine yönelik yapılan sığınma başvurularında hükümranlık hakkı gereği olarak bir takdir yetkisi bulunsa da, bu yetkiyi -diğer insan hakları alanlarında olduğu gibi- sınırsız ve kuralsız olarak kullanabilmesi hiçbir devlet için mümkün değildir. Türkiye’nin de taraf olduğu 1951 Cenevre Sözleşmesi, 1967 New York Protokolü ve konuya ilişkin ulusal mevzuatı ile Türkiye bu alana ilişkin takdir yetkisini sınırlandırmıştır. 1951 Cenevre Sözleşmesi’nin 33. maddesinde düzenlenen “geri gönderilmeme” ilkesi, aynı zamanda geleneksel hukukun da önemli bir parçasıdır ve bu yükümlülük ile işkence ve kötü muamele görülmesi olası sınır dışı işlemleri denetim altında tutulmalıdır.
 Valid Hussain MOHAMMED’in kız kardeşi ile birlikte 2000 yılında muhatap olduğu devlet dışı aktörlerden dolayı hayati tehlike altında kaçtığı Irak’ın bugünün şartlarında işkence, kötü muamele, adil olmayan yargılama, idam cezası ve / veya yargısız infaz tehdidi altında olduğu açıktır. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, 2003 yılından bu yana 1,5 milyonun üzerinde sivilin başka ülkelere kaçtığı ülkede, toplumun her kesiminden günde öldürülen insan sayısı ise tam olarak tespit edilememektedir. Bu şartlar altındaki bir ülkeden kaçarak sığınma talebinde bulunan ve BMMYK tarafından mülteci statüsü tanınarak uluslararası toplumun himayesine alınan bir kişinin ısrarla kaçmış olduğu Irak’a sınır dışı edilmesindeki hukuki yarar UAÖ – Türkiye Şubesi tarafından anlaşılamamaktadır.
 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 14. madde, geleneksel hukuk, 1951 Sözleşmesi ve özellikle 33. maddesindeki “geri gönderilmeme” ilkesine, İşkenceye Karşı BM Sözleşmesi madde 3 ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi madde 3’teki “iade yasağına”, ulusal mevzuat ve konuya ilişkin eylem planındaki tutum açıklamalarına açık bir şekilde aykırı olan bu sınır dışı işlemi nedeniyle Türkiye Devleti kendisine sığınmış olmasına rağmen ülkesine iade ettiği Valid Hussain MOHAMMED’in Irak’taki geleceğini takip etmek ve ülke kamuoyunu bilgilendirmek yükümlülüğü altındadır. Irak’taki üç kadının idamı konusunda insan hakları duyarlılığını gösteren hükümet, ülkesine sığınmış olmasına ve uluslararası toplumun himaye sağlamasına rağmen buna itibar etmeyerek Irak’a iade ettiği Mohammed’in durumuna da ilgi gösterip, durumunu takip etmelidir.
Basın ile iletişim için:
Medya Koordinatörü
medya@amnesty.org.tr