Mültecilik statüsüne rağmen sınır dışı işlemi mülteci hukuku ihlalidir.

23 Şubat 2007, İstanbul – Uluslararası Af Örgütü – Türkiye Şubesi; Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) Türkiye Ofisi tarafından, 13.02.2007 tarihinde mülteci statüsü verilmiş Valid Hussain MOHAMMED’in vatandaşı olduğu ülke olan Irak’a sınır dışı edilmek üzere Van’da gözaltına alınmış olduğunu öğrenmekten dolayı derin kaygı duymaktadır. Söz konusu olası işlemini, mülteci hukukunun ve ‘geri gönderilmeme’ ilkesinin açık şekilde ihlali olarak yorumlamakta ve geri gönderilme işleminin durdurulması çağrısında bulunmaktadır.  Bildirildiğine ve ibraz edilen belgelerden anlaşıldığına göre, her ne kadar Valid Hussain MOHAMMED’in sığınma başvurusu 29.11.2006 tarihinde İç İşleri Bakanlığı’nca red edilmiş ise de, bu red işlemine karşı avukatı vasıtasıyla yasal süresinde Ankara 13. İdare Mahkemesi 2006/606 e. sayılı dosyası ile bu işlemin iptali amacıyla dava açılmıştır. Yine, bu tarihten sonra başvurucunun dosyasını değerlendiren BMMYK Türkiye Ofisi, 13.02.2007 tarihinde kişiye mülteci statüsü tanımıştır. Buna rağmen ilgili kişinin Irak’a sınır dışı edilmek üzere Van’da göz altına alındığı tarafımızdan gözlemlenmiştir. Konuya ilişkin kaygılarımızı içeren ilgili bakan ve kurum başkanlıklarına yazmış olduğumuz 22.02.2007 tarihli mektuplarımıza henüz cevap alamamış durumdayız.  Oysa bu durum açık bir şekilde mülteci hukuku ve konuya ilişkin insan hakları hukukunun çiğnenmesidir. Sınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi halinde kişinin karşılaşabileceği telafisi mümkün olmayan, hayati risk dikkate alındığında söz konusu işlemin non-refoulement (geri gönderilmeme) ilkesinin açık ve kaba bir ihlali olacağı bellidir. Birleşmiş Milletler’in konuya ilişkin uzman kurumu ve menşe ülke veri tabanına sahip olan BMMYK’nın bu başvurucu hakkında uluslararası toplum adına vermiş olduğu mültecilik statüsü ve dolayısı ile sağladığı koruma varken, bunu görmezden gelip ve bu karara rağmen Ulusal Eylem Planı’nda sağlıklı bir menşe ülke veri tabanı olmadığını deklare eden İç İşleri Bakanlığı’nın vermiş olduğu sınır dışı işlemi kararının haklı bir nedeni ve hukuki gerekçelendirmesinin olmadığını düşünmekteyiz.  UAÖ Türkiye Şubesi, BMMYK’nın mülteci statüsü tanımasına rağmen Türkiye İç İşleri Bakanlığı’nca gerekçesiz ve ilgili hukuki sürece itibar etmeyerek yapılmak istenen sınır dışı işleminin mülteci hukukunun kesin ve açık bir ihlali mahiyetinde olduğu, geleneksel hukuk ve 1951 Cenevre Sözleşmesi’nin 33. maddesinde tanımlanan geri gönderilmeme ilkesinin ihlali anlamına geldiğini düşünmektedir. Bu işlem aynı zamanda, İşkenceye Karşı BM Sözleşmesi madde 3 ve AİHS madde 3 gereği devletlere yüklenen sorumluluk ilkesine de uygun düşmemektedir. Danıştay’ın ilgili daireleri ve AİHM’in bazı kararlarında bu konuya işaret eden içtihatlar verilmiştir. Ayrıca işlemin Ulusal Eylem Planı’nda “sığınma başvurusunun reddine karar verilen kişilerin yargı denetim yoluna gitmesi halinde, bu durumu sınır dışı işleminin durdurulması gerekçesi sayılacağı” yönündeki niyet ve tutum açıklamasına bir aykırılık oluşturacağı da bellidir.  Uluslararası Af Örgütü – Türkiye Şubesi, ulusal ve uluslararası mülteci hukuk ve olması gereken pratiğe açık bir şekilde aykırı olan söz konusu sınır dışı işleminin hemen durdurulması, kişinin serbest bırakılması ve bundan sonraki hukuki sürecin sonuçlarının beklenmesi çağrısında bulunmaktadır.