Acil Eylem: Vicdani retçi tutuklandı

Vicdani retçi tutuklandı

İnan S. 5 Ağustos’tan bu yana askerlikten ‘firar etmek’ suçlamasıyla İstanbul’da askeri bir cezaevinde tutuluyor. İnan S. vicdani reddini geçen yıl resmi olarak açıklamıştı.

İnan S. kimlik kartını yenilemek için adresini bildirmesinin ardından İstanbul’daki evinden gözaltına alındı. Gözaltına alınmasının gerekçesi askerlikten ‘firar’ ettiği suçlamasıyla hakkında çıkartılan tutuklama kararıydı. Kendisi halen İstanbul’da Kasımpaşa Askeri Cezaevi’nde tutulmaktadır. Uluslararası Af Örgütü, İnan. S.’yi, düşünce mahkûmu olarak kabul etmektedir. Uluslararası Af Örgütü, Türkiye’de daha önce askeri cezaevinde gözaltında tutulan diğer vicdani retçilerin maruz kaldığı kötü muamele vakaları nedeniyle, İnan S’nin de, işkence veya kötü muamele riski ile karşı karşıya olduğundan kaygı duymaktadır.

İnan S’nin, önümüzdeki günlerde, Ege Ordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi’nde “firar” gerekçesiyle yargılanmak üzere İzmir’e sevk edilmesi bekleniyor. Kovuşturma, İnan’ın askeri makamlara vicdani retçi olduğunu açıklamasına rağmen başlatıldı. 

İnan S. 2001 yılı Haziran ayında askere gitti. Aynı yılın Eylül ayında, İzmir’deki askeri birliğini terk etti ve geri dönmedi. 2001 yılından bu yana, en az üç kez “firar” suçundan mahkûm oldu ve askeri cezaevine konuldu. İnan S. firar suçundan dolayı Şirinyer Askeri Cezaevi’nde yattığı sırada cezaevi gardiyanları tarafından defalarca ciddi şekilde dövüldüğünü açıkladı. Kendisinin “firar” gerekçesiyle geçmişte aldığı üç mahkûmiyetinden kalan 35 aylık cezası daha bunmaktadır. Son tutuklama, 2007 yılındaki dördüncü ‘firar’ suçlaması ile ilgilidir. 

İnan S. askeri makamlara 2009 yılında gönderdiği bir mektupta, vicdani gerekçelerle askerlik yapmayı reddettiğini ve vicdani retçi olduğunu açıkladı. Vicdani ret hakkının uluslararası düzeyde tanınan bir hak olduğundan haberdar olmadığı için, vicdani reddini daha önce açıklamamıştı.

LÜTFEN HEMEN TÜRKÇE YA DA KENDİ DİLİNİZDE YAZIN:

Yetkililere İnan S’yi derhal ve koşulsuz serbest bırakmaları çağrısında bulunun;
Yetkililerden İnan S’nin işkence veya diğer kötü muameleye uğramamasını garanti altına almalarını isteyin;
Türkiye'nin Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi'ne taraf olan bir ülke olduğunu hatırlatarak, bu nedenle vicdani ret hakkını tanımakla yükümlü olduğunu belirtin.
 
LÜTFEN 22 Eylül 2010’A KADAR MEKTUPLARINIZI AŞAĞIDAKİ ADRESLERE GÖNDERİN:

Milli Savunma Bakanlığı

Vecdi Gönül

Milli Savunma Bakanı

Milli Savunma Bakanlığı

06100 Ankara, Türkiye

Fax: +90 312 418 4737

Eposta: info@msb.gov.tr

Hitap: Sayın Bakan
 
 Askeri Cezaevi Komutanlığı

Kuzey Deniz Saha Komutanlığı

Kasımpaşa Askeri Cezaevi

Kasımpaşa-Beyoğlu

İstanbul - Türkiye

Fax: +90 222 237 5928

Hitap: Sayın Komutan
 
Mektubunuzun bir kopyasını da şu adrese gönderin:

Meclis İnsan Hakları Komisyonu

Mehmet Zafer Üskül,

Komisyon Başkanı

TBMM İnsan Hakları Inceleme Komisyonu

Bakanlıklar, 06543 Ankara, Türkiye

Fax: +90 312 420 53 94

Eposta: inshkkom@tbmm.gov.tr

Hitap: Sayın Mehmet Zafer Üskül

Mektubunuzun kopyalarını  ülkenizdeki diplomatik temsilciliklere de gönderin. Mektuplarınızı yukarıda belirtilen tarihten sonra da göndermek konusunda lütfen ülkenizdeki UAÖ şubesine danışın.
 
EK BİLGİ

Türkiye, iç hukukunda vicdani reddi tanımamakta ve askerlik hizmetinin yanında sivil bir alternatif sunmamaktadır. Askerlik hizmetini reddettiğini kamuoyuna açıklayan vicdani retçiler cezai kovuşturmaya uğramakta ve üç yıla kadar hapis cezasına maruz kalmaktadırlar. Serbest bırakıldıklarında genellikle kendilerine yeni askere çağrı mektupları gönderilmekte, kovuşturma süreci kendini tekrar eder bir hal almaktadır. Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 2006 yılında aldığı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. Maddesinin (küçük düşürücü ve aşağılayıcı muamelenin engellenmesi) ihlal edildiği ve Türkiye’deki vicdani retçilerin, askerlik hizmetlerini reddettikleri için aleyhlerinde sürekli dava açılması ve mahkûm edilmeleri dolayısıyla yaşadıkları “sivil ölüm”leri engellemek amacıyla yasaların değiştirilmesi yönünde aldığı kararı uygulamamaktadır.

Uluslararası  Af Örgütü, vicdani retçiyi, vicdanı ya da inancı nedeniyle askerlik hizmetini yapmayı ya da savaşta ve silahlı çatışmalarda herhangi bir şekilde doğrudan veya dolaylı yer almayı  reddeden kişi olarak tanımlamaktadır. Bu tanım, savaşlara genel olarak katılmayı reddetmese bile amacına, sürdürülüş biçimine katılmadıkları için herhangi bir savaşa katılmayı reddeden kişileri de içermektedir. Uluslararası Af Örgütü, askeri hizmete karşı vicdani ret ya da alternatif sivil hizmet hakları tanınmadığı için tutuklanan ya da gözaltına alınan kişileri düşünce mahkûmu olarak kabul ediyor. Eğer vicdani nedenlerle askerlikten muaf olmak için makul yollar izlemişlerse, askeri birimlerini izin almadan terk eden ve bu yüzden hapse mahkûm edilen kişileri de düşünce mahkûmu olarak kabul ediyor.

Türkiye’nin de taraf olduğu Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi (USMHS --ICCPR)’de dâhil olmak üzere, vicdani nedenlerle askerlik hizmetini reddetme hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü, vicdan ve din özgürlüğü kapsamında çeşitli uluslararası insan hakları mekanizmalarında yer almaktadır.

BM İnsan Hakları Komisyonu, 1995 yılında aldığı kararına gönderme yaparak aldığı 1998/77 sayılı kararında, askerlik hizmetine karşı vicdani ret hakkının Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi’nin (ICCPR) 18. maddesi (din, vicdan ve inanç özgürlüğü) tarafından güvence altına alındığını belirtti. “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 18. maddesinde ve ICCPR’ın 18. maddesinde de belirtildiği gibi düşünce, vicdan ve din özgürlüğünün meşru bir kullanımı olarak herkesin askerlik hizmetine karşı vicdani ret hakkı vardır.” Kararda, Komite aynı zamanda devletlere “vicdani retçilere, vicdani retlerinin nedenleriyle uyumlu, savaşçılığı gerektirmeyen, sivil nitelikli, kamuya yararlı ve cezalandırıcı bir yapıda olmayan alternatif hizmetler sunmaları” çağrısını tekrarladı ve devletlerin “vicdani retçileri askerlik hizmetlerini yapmadıkları için hapse mahkûm etmek ve sürekli cezalandırmaktan geri durmaları” gerektiğini vurguladı. Komite ayrıca “hiç kimsenin bir ülkenin yasaları ve ceza kanunları uyarınca daha evvel cezai yaptırımını tamamladığı ya da beraat ettiği cürümden sorumlu tutulmaması ya da cezalandırılmaması” çağrısını tekrarladı.
3 Kasım 2006 tarihinde İnsan Hakları Komitesi, Kore’de iki vicdani retçinin zorunlu olan askerlik hizmetini reddettikleri için haklarında soruşturma açılması ve hüküm giymeleri üzerine hiçbir sivil alternatif bulunmaması nedeniyle Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi’nin 18. maddesinin ihlal edildiğine karar verdi (Tebliğ No. 1321/2004 ve 1322/2004).