Gambiya: ‘Özgürlük Günü’nde keyfi gözaltılarını ve işkenceyi durdurun

Gambiya: ‘Özgürlük Günü’nde keyfi gözaltılarını ve işkenceyi durdurun

Uluslararası Af Örgütü  Gambiya hükümetine, dünya çapında aktivistler ülkenin ulusal bayramı olan “Özgürlük Bayramı”nda yetkililerin korkunç insan hakları siciline karşı protestolar düzenlerken, yetkililerin yaygın olarak kullandığı keyfi gözaltı ve işkence uygulamalarını bitirmesi için çağrıda bulunuyor.

Uluslararası Af Örgütü  Batı Afrika Araştırma Görevlisi Etelle Higonnet, “Gambiya yetkililerin ceza almadan yaygın olarak insan hakları ihlalleri gerçekleştirdikleri bir işkence devletidir” dedi.

“Geçen hafta sekiz kişinin alaylı bir mahkeme sonucu sözde hükümeti devirme teşebbüsü suçundan ölüm cezasına çarptırılmaları bugün ülkede gerçekleştirilen insan hakları ihlalleri seviyesinin göstergesidir.”

“Ülkede özgürlük çoğu insan için bir illüzyondan ibaretken Devlet Başkanının ulusal güne Özgürlük Günü adını vermesi utanç verici bir ironidir.” 

1994 yılında darbeyle iktidarı  ele geçiren Başkan Yahya Jammeh’in hükümeti Gambiyalıları  hukuksuz tutuklama, işkence, tecrit, adaletsiz yargılamalar, tecavüz, kayıplar ve hukuk dışı infazlar gibi uygulamalara maruz bıraktı.

Geçen hafta ölüm cezasına çarptırılan 8 kişi Kasım 2009’da ve Mart 2010’da hıyanet ve hükümeti devirme teşebbüsü suçu ile tutuklanan yüzlerce kişiden mahkemeye çıkartılan tek grup. 

Dünya çapında 19 şehirden aktivistler, 22 Temmuz'da protestolarda, lobi çalışmalarında ve basın konferanslarında yer alıyorlar. Aktiviteler, Benin, Burkina Faso, Fildişi Sahili, Gana, Liberya, Hollanda, Nijerya, Senegal, Sierra Leone, İsveç, Togo, Birleşik Krallık, ABD’de gerçekleşmektedir.

Eylem Günü hakkında daha fazla bilgi için lütfen iletişim kurun:

Etelle Higonnet, Batı  Afrika Araştırma Görevlisi, Dakar:+44 07904 398228, etelle.higonnet@amnesty.org

Ameen Ayodele, Batı Afrika Kampanya Sorumlusu, Londra: +44 207 413 5619, aameen@amnesty.org   
 
GAMBİYA’NIN İNSAN HAKLARI SİCİLİ

Keyfi Gözaltılar

Gambiya’nın insan hakları  durumu General Yahya Jammeh 1994 yılında iktidara geldikten ve tüm siyasi partileri ve siyasal aktiviteleri yasakladıktan sonra kötüleşmeye başladı. Mart 2006’dan bu yana, Başkan Jammeh’in bir darbe planını ortaya çıkardığını iddia ettikten sonra durum durmadan daha kötüye gidiyor.

Etelle Higonnet  “Başkanın doğrudan kontrolündeki başkanın kişisel korunmasından sorumlu koruma grubunun üyeleri en muazzam ihlalleri gerçekleştiriyor; Yeşil Çocuklar, Ninjalar ya da İlaç Çocuklar?? olarak adlandırılan Ulusal İstihbarat Teşkilatı’ndaki bazı birimlerin de yaptığı gibi. Ancak ordu ve polis de ciddi insan hakları ihlalleri gerçekleştiriyor.”
Güvenlik güçleri rutin bir şekilde insanları suçlama olmadan gözaltına alıyor, işkence ve kötü muameleye maruz bırakıyor ya da adaletsiz mahkemeler sonrasında onları hapsediyor. Kişilerin kayboldukları, gözaltında öldükleri, ya da salıverildikten kısa süre sonra öldükleri biliniyor ve doğrulanamayan ekstra ölümlerin doğrulanması hükümetin ölümler konusunda bilgi vermeyi reddetmesi nedeniyle imkansız hale geliyor.

Hapishane Koşulları

Gambiya’daki hapishane koşulları  özellikle Mile 2 Merkez Cezaevi ve diğer gizli gözaltı merkezleri, askeri kışlalar, polis merkezlerindeki gizli karargahlar, uzak bölgelerdeki polis merkezleri ve depolar korkunç durumda. İnsanlık dışı  ve aşağılayıcı muamelelere maruz bırakılmama hakkının ihlali anlamına gelmekteler.

Gazeteciler Ciddi Risk Altında

Düşünce özgürlüğü  ciddi biçimde sınırlandırılmıştır: Gazeteciler kritik bilgi sızdırmak ya da yetkililerin aleyhinde haber yapmaktan şüphelenildikleri takdirde keyfi biçimde tutuklanmaktadırlar. Gazeteler kapatılıyor ya da web siteleri yasaklanıyor. Gazeteciler ve muhalefet üyeleri taciz ediliyor, tehdit ediliyor ya da kanunsuzca öldürülüyor. 
2006 yılından bu yana Gambiyalı gazetecilerle ilgili iki dava ECOWAS Adalet Divanının dikkatine sunuldu. İlk dava mahkemenin salıverilmesi ve zararının ailesine ödenmesi kararına rağmen üç yıldır zorla kaybedilme kurbanı olan Daily Observer muhabiri Şef Ebrima Manneh hakkında.

Diğer bir davada ise Independent gazetesi eski editörü Musa Saidykhan 2006 yılında Ulusal İstihbarat Teşkilatı tarafından işkenceye maruz bırakıldığını  iddia ediyor. Bunun yanında 2004 yılında hükümet teşebbüsüyle öldürüldüğü iddia edilen The Point gazetesi eski editörü Deydra Hydara’nın davası da gizemini koruyor. 1994’ten beri en az 27 gazeteci hayatlarının tehlikede olduğu endişesiyle Gambiya’yı terk etti. 

Dahası Başkan Yahya Jammeh Unicef elçisini kovdu, insan hakları savunucularını  ölümle tehdit etti, Gambiya’daki tüm gaylerin kafasını uçuracağı uyarısında bulundu, ve artan suçlara karşı ölüm cezalarını uygulamaya başlayacağını duyurdu. 
 
Cadı Avları

Mart 2009’da devlet destekli bir cadı avı yaklaşık 1000 kişinin cadı avcılarınca köylerinden alınarak gizli gözaltı merkezlerine götürülmelerine neden oldu. Uluslararası Af Örgütü kaçırıldıktan sonra gözaltı merkezlerinde halüsinojenik karışımlar içmeye zorlandıklarını ve büyücülük yaptıklarını itiraf etmeleri için işkenceye uğratıldıklarını bildirdi. İçmeye zorlandıkları sıvının böbrek sorunlarına yol açtığı ve böbrek yetmezliğinden en az 6 kişinin ölümüne yol açtığı ortaya çıktı. Ünlü muhalefet lideri Halifa Sallah hükümetin cadılık suçlamalarını ülkenin en önemli muahalefet gazetesinde eleştirdi. Gözaltına alındı, hıyanetle suçlandı ve Mile 2 Merkez Cezaevine konuldu. Önemli dış baskılar sonucu bütün suçlamalar düşürüldü ve serbest bırakıldı. 

Göçmenler Tehlikede

Göçmenler ve ziyaretçiler de güvenlik güçleri tarafından hukuksuz tutuklamalara, işkence ve kötü muameleye maruz bırakıldılar. Temmuz 2005’te 44’ü Ganalı 50 yabancıdan oluşan bir grubun Gambiya güvenlik güçleri tarafından öldürüldükleri bildirildi. ECOWAS ve BM tarafından ortaklaşa hazırlanan bir rapor sorumsuz güvenlik güçlerinin sorumlu olduğunu tespit etti. Şu ana kadar Gambiya hükümeti sorumluları adalete teslim etmek adına herhangi bir adım atmadı.

Eylem

Uluslararası Af Örgütü  Afrika’daki tüm sivil toplum üyelerini bir araya gelmeleri ve Gambiya’ya çağrıda bulunmaları konusunda destekliyor:

İnsan hakları ihlallerini durdurun ve Afrika Şartı kapsamındaki özgürlük hakkı, işkenceye maruz kalmama hakkı, adil yargılanma hakkı, ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile ilgili yükümlülüklere uyun.

Gambiya’daki insan hakları  durumunu iyileştirmek için acil önlemler alın:

Tecriti gözaltını, zorla kaybedilmeleri durdurun ve bu uygulamalara karışan güvenlik personelinin adil yargılamalarla adalete teslim edilmelerini sağlayın.

Tüm işkence iddialarını  ve hukuk dışı infazları soruşturun.

Tüm mahkumlara ulaşım imkanı sağlayın.

Bağımsız medya kuruluşlarının tacize uğramaları ve korkutulmalarını engelleyin.

İfade hakkını, örgütlenme hakkını, toplantı hakkını barışçıl şekilde kullanan insanların siyasi olarak yargılanmalarını durdurun.

Zorunlu kaybedilme kurbanlarının akıbetlerini, nerde olduklarını araştıracak bağımsız ve uluslararası bir inceleme komisyonu kurun ve insan hakları ihlallerinden sorumlu olanların adil mahkemelerde yargılanmalarını sağlayın.

Cadılıkla suçlanan insanların  öldürülmelerini ve zehirlenmelerini araştıracak bağımsız ve uluslararası bir inceleme komisyonu kurun ve bu ve insan hakları ihlallerinden sorumlu olanların adil mahkemelerde yargılanmalarını sağlayın.

Kaynakları yeterli bağımsız bir insan hakları komisyonu kurun.

İnsan hakları savunucuları tarafından ortaya konulan işlerin önemini ve değerini açıkça kabul edin.

Hukukun üstünlüğünü  sağlayın ve ECOWAS mahkemesi kararları dahil mahkeme kararlarına uyun.