Rusya: Sergi organizatörleri hakkındaki suçlamalar düşürülmeli

Rusya: Sergi organizatörleri hakkındaki suçlamalar düşürülmeli

Uluslararası Af Örgütü ve Article 9, Rus otoritelerine, Sovyet ve Sovyet sonrası sanat eserlerinin  ve birtakım dini sembollerin de  sergilendiği Forbidden Art 2006 adlı serginin organizatörleri hakkındaki suçlamaları düşürmesi için ısrar ediyor.

Sergi  küratörü  Andrei  Yerofeev ve Andrei  Sakharov Müzesi  ve Halk Merkezi yöneticisi Yuri Samodurov, 2007 yılında Moskova Müzesi’nde sergilen sergi boyunca “nefret veya düşmanlığa teşvik etmekten” ve “insan onuruna iftira” suçlamalarıyla suçlandılar.

Üç yıla kadar hapisle karşı karşıya olan iki sanığın davalarının karar günü 12 Temmuz.

Avrupa ve Merkez Asya Planlama Direktörü Nicola Duckworth, “Yuri Samodurov ve Andrei Yerofeev’in suçlu bulunması, Rusya’daki ifade özgürlüğünün zayıflatılmasından da öte bir durum olacaktır. Bu durum yetkililere, sanatçıları keyfi  nedenlerle izleme konusunda güçlü bir işaret gönderecektir” dedi.

Forbidden Art 2006, diğer sergilerde sergilenmesi reddedilen bir dizi sansürlü sanat eserini bir araya getirdi. Sergi, Ilya Kabakov, Alexander Kosolopov, Aleksandır Savko, Mikhail Roginskii ve “Blue Noses” gibi Rusya’nın en bilinen çağdaş sanatçılarının parçalarından oluşuyor. Sergide Hz. İsa’nın İncil’deki portresi yerine resmedilmiş Mickey Mouse resmi de yer almakta.

İddia makamı, Yuri Samodurov, Andrei Yerofeev ve State Tretyakov Galerisi Çağdaş Sanatlar Bölümü başkanının, sergiyi özellikle Ortodoks Hristiyanlari’nı nefrete ve düşmanlığa teşvik etmek ayrıca onurlarını karalamak amacıyla düzenlediklerini iddia ediyor.

Mahkeme gözlemcileri, 134 davacı şahitten sadece 3 tanesinin eserleri görüdüğünü kabul ettiğini önemle belirttiler.
Onlardan bir tanesi kendi sözleriyle sergiye sadece “göz attığını” kabul etti. Şahitlerden hiçbiri, sergiyi gezdikten sonra Ortodoks inancına karşı nefret ya da düşmanlığa kışkırtılan hiç kimsenin adını veremedi.

Savunma avklatı Anna Stavistkaya, Uluslararası Af Örgütü ve ARTİCLE 19’a, hukukun ihlal edildiğini belirterek, “İddia makamı kimin nefrete ve düşmanlığa kışkırtıldığını ya da kimin onurunun karalandığını açıklayamadı. İnsanlar sergi organize ettiği için hapse atılmamalı” dedi.

ARTICLE 19 direktörü Dr. Agnes Callamar şöyle dedi:

”Uluslararası toplantılarda Rusya başkanı Dmitry Medvedev Rusya’nın değiştiğini söylüyor. Somodurov ve Yerofeev’in bir
sergi dolayısıyla mahkum olması, sanatçıların kendi inançları ve fikirleri yüzünden işkence edildiği Rusya’yı hatırlatıyor.”
“Özgür sanat, ifade özgürlüğü hakkının tamamlayıcı bir parçasıdır. Bu hak sadece uygun veya zararsız olarak kabul edilen “bilgi” ya da “fikirleri” değil aynı zamanda devleti ve toplumun herhangi bir kesimini kızdıracak, rahatsız ya da şok edecek bilgi ve fikirler için de kullanılabilirdir. Bunun gibi çoğulculuk, tolerans ve açık fikirlilik talepleri demoktarik bir toplumun gereklilikleridir.”

Ne Rusya ne de uluslararası insan hakları hukuku, sırf bazı insanlar  fikirlerin, saldırgan veya rahatsız edici bir şekilde ifade edildiğini düşündüğü için ifade özgürlüğünü  sınırlayamaz ya da yasaklayamaz.

Ayrıca  kanunlar, nefrete tahrik etme suçunun belli bir dini grubun ya da görüşün korunması için ifade özgürlüğünün sınırlandırılmasında kullanılmasını yasaklıyor. Dahası, onlar, bireylere zarar verebilecek ve insan haklarının temelini oluşturan değerlerle bağdaşmayan, sınırlandırılmış ifade biçimlerini araştırmalılar.

Bazı önde gelen Rus kültürel figürleri ve insan hakları aktivistleri, Andrei Yerofeev ve Yuri Samodurov’a desteklerini deklare ettiler. Tanınmış bir sanat galerisi sahibi olan Rus Merat Gelman, eğer mahkeme suçlu kararı verirse “Forbidden Art 2006” sergisini hemen kendi galerisinde sergileyeceğini söyledi.

Arka Plan

Yuri Samodurov ile küratör Ludmilla Vasilevskaia, daha önce 2003 yılında Sakharov Müzesi’nde sergilenen Caution! Religion sergisi dolayısıyla, nefrete tahrik etmek  suçundan şartlı tahliye edilmişlerdi. Yuri Samodurov ve Ludmila Vasilevskaia, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurdular.

Haziran 2010’da Rusya hükümeti ile iletişime geçildi. Uluslararası Af Örgütü ve ARTICLE 19, bu serginin nefrete teşvik etmediği gibi, Yuri Samodurov  ve Ludmilla Vasilevskaia’nın sadece ifade özgürlüğü haklarını kullandıkları için mahkum edildiği belirttiler.

Andrei Sakharov Müzesi ve Halk Merkezi Mayıs 1996’da, USSR (Sovyet Sosyalist Rusya) zamanındaki siyasi kurbanların anısına ve Rusya’daki insan haklarını geliştirmak amacıyla kuruldu.