Türkiye, çocukların terörle mücadele yasaları altında adil olmayan yargılamalarına son vermeli

Türkiye, çocukların terörle mücadele yasaları altında adil olmayan yargılamalarına son vermeli

Hiçbir çocuk yasadışı ya da keyfi biçimde özgürlüğünden yoksun bırakılmayacaktır. Bir çocuğun tutuklanması, alıkonulması veya hapsi yasa gereği olacak ve ancak en son başvurulacak bir önlem olarak düşünülüp,uygun olabilecek en kısa süre ile sınırlı tutulacaktır.
                                                                                                                           Çocuk Hakları Sözleşmesi, Madde 37(a)

Uluslararası Af Örgütü, Türkiyeli yetkilileri, bazıları 12 yaşında olmak üzere, çocukların katı terörle mücadele yasaları altında adil olmayan yargılamalarına son vermeye çağırmaktadır.

Uluslararası Af Örgütü, bugün yayınladığı "Çocuk Hakları Evrenseldir: Türkiye’de Çocukların Terörle Mücadele Yasaları altında Adil Olmayan Yargılamalarına Son Verin" başlıklı raporunda, çocukların yakalama esnasında, tutukluluk ve dava süresince maruz kaldıkları sistematik hak ihlallerine odaklanmaktadır.
 
Türkiye’de, bazıları 12 yaşında olmak üzere, binlerce çocuk, hükümet tarafından terörizme destek amacıyla yapıldığı ileri sürülen gösterilere katıldıkları iddiasıyla terörle mücadele yasaları altında yargılanmaktadırlar. Gösteriler Türkiye’de yaşayan Kürtler’in sorunlarına ilişkin konulara odaklanmakta ve çoğu zaman polis ile çatışmalara sahne olmaktadır.
 
Bu rapor, yakalama esnasında ve gözaltında maruz kaldıkları kötü mumaleye ilişkin çocuklarla yapılan görüşmelere dayanmaktadır. Aşırı güç kullanımı ve kötü muameleye ilişkin çok sayıda iddiaya rağmen, hiçbir polis görevlisi adalet önüne çıkarılmamıştır.
 
Birçok vakada çocuklar için gözaltı sırasında uygulanması gereken yasal koruma tedbirleri uygulanmamaktadır.
 
Uluslararası Af Örgütü’nün Türkiye araştırmacısı Andrew Gardner konuyla ilgili şunları söyledi: “Çocuklar, polis karakollarının Çocuk Şubeleri’nden ziyade, Terörle Mücadele Şubeleri’nin yetişkinler için olan gözaltı birimlerinde tutulmaktadırlar. Avukatları ve sosyal hizmet görevlileri bulunmaksızın resmi olmayan bir şekilde sorgulanmaktadırlar. Birçok vakada, çocukların bu sorgulama sırasında söyledikleri, daha sonra aleyhlerinde delil olarak kullanılmaktadır.”
 
Uluslararası Af Örgütü’nün görüştüğü çocuklardan biri Diyarbakır’da bir gösterinin yapıldığı bir yerde polis tarafından nasıl yakalandığını şöyle anlattı:
 
“Bir polis beni kolumdan yakaladı ve copla vurmaya başladı. Kaçmaya çalıştım ama bu sefer başka bir polis yakaladı ve o da dövmeye başladı. Dört, beş polis bana coplarla vurdular, yumruk ve tekme attılar.”
 
Çocuklar, haklarında dava açıldıktan sonra, dava sonuçlanıncaya kadar aylarca tutuklu kalmaktadırlar. Bu süre boyunca yetişkinler ile aynı koşullarda tutulmakta ve eğitimlerine devam edebilmeleri için herhangi bir düzenleme yapılmamaktadır.
 
Yargılamalar genellikle temelsiz delillere ya da çocuklardan baskı altına alınan ifadelere dayanmaktadır. 12 yaş kadar küçük çocuklar, ulusal yasalar ihlal edilerek, yetişkinler için kurulan mahkemelerde yargılanmaktadırlar. Bazıları uzun yıllar olmak üzere, davaların çoğu hapis cezalarıyla sonuçlanmaktadır.
 
Çocukların yargılanmasında uygulanan Terörle Mücadele Kanunu, muğlak ve oldukça geniş anlamlara sahip ifadelerle dolu olmanın ötesinde, hâkim ve savcıların tarafından da adil olmayan bir şekilde uygulanmaktadır. Terörle Mücadele Kanunu’nda uzun süredir yapılması beklenen değişiklikler, çocukların yargılanmasında kullanılan bu geniş ve muğlak terör suçu tanımını değiştirmeyecektir. 16 Haziran 2010 Çarşamba günü Adalet Komisyonu’nda görüşülen Kanun Teklifi, uluslararası sözleşmelerle garanti altına alınmış hakları korumakla ilgili olumlu adımlar içerse de, çocukların adil yargılanmasıyla ilgili gereklilikleri karşılamaktan uzaktır.
 
Andrew Gardner, “Türkiyeli yetkililer, uluslararası ve ulusal hukukun gerektirdiği şekilde, çocukların yakalama, gözaltı ve tutukluluk süreleri boyunca haklarını korumakla yükümlüdür. Ancak bu haklar sistematik bir şekilde ihlal edilmekte ve gözaltı ve yargılamalar halen devam etmektedir” dedi ve şunları ekledi: “Türkiyeli yetkililer acilen terörle mücadele yasalarını uluslararası standartlara uygun olacak şekilde değiştirmelidirler. Ayrıca çocuk haklarının ihlal edilmemesini garanti altına alacak bir dizi önlem geliştirilmelidir.”
 
"Çocuk Hakları Evrenseldir: Türkiye’de Çocukların Terörle Mücadele Yasaları altında Adil Olmayan Yargılamalarına Son Verin" adlı rapora buradan ulaşabilirsiniz.