1984 Union Carbide felaketi için ilk mahkumiyetler: Çok az, çok geç

1984 Union Carbide felaketi için ilk mahkumiyetler: Çok az, çok geç

1984 Union Carbide gaz sızıntısı felaketi davasında yedi Hindistan vatandaşının mahkum edilmesinin ardından Uluslararası Af Örgütü Hindistan ve Birleşik Devletler hükümetlerini bir sonraki adımı atmaya, ABD merkezli Union Carbide Şirketini adaletin önüne getirmeye davet etti.

Union Carbide Hindistan Ltd şirketi adına çalışan yedi Hindistan vatandaşı bugün Bhopal mahkemelerinde ihmal yüzünden ölüme yol açmak suçlaması ile iki yıla mahkum oldular.

“Bunlar tarihi mahkumiyetler, ama çok küçük ve çok geç. Bu felaketten sağ olarak kurtulanlar ve ölenlerin aileleri için cezai bir davanın yirmi beş yıl gibi bir sürede tamamlanması kabul edilemez” diye konuştu Uluslar arası Af Örgütü Küresel Sorunlar direktörü Audrey Gaughran.

Felaketin üzerinden 25 yıldan daha uzun bir süre geçmesine rağmen bölge hala temizlenmedi, sızıntı ve onun etkisi hala tam anlamıyla araştırılmadı.100.000 kişiden daha fazlası yeterli tıbbi yardım alamadığı için sağlık problemleriyle boğuşmakta ve olaydan sağ kurtulanlar da adil bir tazminat beklemekteler.

ABD merkezli Union Carbide ve onun eski başkanı Warren Anderson 1987’de suçlanmışlar ama iki taraf da yargılanmayı reddetmişti.

Union Carbide 2001 yılından beri Dow Kimyasal Şirketinin tabi şirketi olarak devam etmekte.sağ kalanlar ve insan hakları grupları felaketin devam eden etkileri hakkında Dow’a karşı kampanyalar yürütmekte fakat şirket ısrarla iddiaları reddetmekte.
Karmaşık şirket yapıları ve birçok farklı yetki alanları yüzünden bu şirketlerin sorumlu tutulmasının zorluğuna dikkat çeken Audrey Gaughran sözlerine şöyle devam etti; “sadece Hintlilerin mahkum edilmesi yeterli değil, Hint ve Amerikan hükümetleri yabancıların da yargılanmasını sağlamak zorunda.”

Büyük gaz kaçağı olayın hemen ardından 7.000 ila 10.000 arasında insanın ölümüne sebep olmuş, sonraki 20 yılda da 15.000 kişi hayatını kaybetmişti. Sayısı 100.000’den daha fazla olan insan da bunun sonucunda ciddi sağlık problemleriyle karşılaşmıştı.

Bhopal’daki cezai yargılamalar ne zamanında gerçekleşti ne de etkili olabildi. Tutuklamalarla adli kovuşturma arasında geçen zaman diliminde binlerce insan gaz sızıntısına bağlı hastalıklardan ötürü hayatını kaybetti.

Hindistan devleti yargılamanın yıllarca sürmesi, kurbanlara ve suçlananlara hiçbir erteleme olmaksızın sorumluluklarını belirtmediği için uluslar arası yükümlülüklerini yerine getirememiştir.

Warren Anderson’ı iade etme çabalarının hepsi başarısız oldu. Union Carbide Hindistan mahkemelerine kafa tutmaya ve Bhopal ceza mahkemesinde hakim karşısına çıkmayı reddetmeye devam ediyor. Sonuç olarak Anderson’ın ve Union Carbide’ın yargılanması mümkün olmadı.

Arka plan

2 Aralık 1984’te, binlerce kiloluk ölümcül kimyasal madde Union Carbide’ın Bhopal’daki böcek ilacı tesislerinden sızmaya başladı. Yaklaşık yarım milyon insan maruz kaldı. Büyük gaz kaçağı olayın hemen ardından 7.000 ila 10.000 arasında insanın ölümüne sebep olmuş, sonraki 20 yılda da 15.000 kişi hayatını kaybetmişti.

Olaydan yalnızca saatler sonra 9 kişi ve üç şirket suçlandılar. Bunların arasında Union Carbide Hindistan için çalışan 8 Hindistanlı ve Birleşik Devletler vatandaşı ve Union Carbide’ın başkanı Warren Anderson. Suçlanan şirketler ise Hindistan merkezli Union Carbide, onun ABD’deki ana firma ve Hong-Kong merkezli Union Carbide olmuştu. Tutuklamalar hemen peşi sıra gerçekleşmesine rağmen suçlamalar ancak 1987 yılında yapılabildi.

2005’te, Bhopal mahkemesi Dow’a duruşmalara katılması için bir davette bulundu ve neden tam olarak sahip olduğu bir yan şirket kurmadığını ve kaçak bir şirketle devam ettiğini açıklamasını istedi. Dow’un Hindistan’daki yan kuruluşu Dow Hindistan Kimyasal davetin engellenmesini sağladı.