BM’nin Çad’dan geri çekilme kararı binlerce kişiyi tehlikeye atıyor

Uluslarası Af Örgütü  bugün, BM Güvenlik Konseyi’nin kısa almak üzere olduğu Barış Gücü’nü Doğu Çad’dan geri çekme kararının binlerce mültecinin ve savunmasız diğer grupların güvenliğini riske atması konusunda uyarı yaptı.

Çad Hükümeti’nin bu senenin başlarında sunduğu Birleşmiş Milletler Orta Afrika ve Çad Misyonu’nun (MINURCAT) bölgeden çekilmesi talebiyle kıvılcımlanan bu kararname, büyük ihtimalle BM Güvenlik Konseyi tarafından Çarşamba günü itibarıyla kabul edilmiş olacak.

Uluslararası Af Örgütü’nün Afrika direktörü Erwin van der Borght “Güvenlik Konseyi’nin barış güçlerini geri çekme kararı vakitsiz ve tehlikelidir. Bu karar bölgedeki emniyetsizliği arttırıp insani yardım temin etme girişimlerini örseleyecektir” beyanında bulundu. 
 
“Birleşmiş Milletler Orta Afrika ve Çad Misyonu, Doğu Çad’da güvenliği artırma ve insan haklarını koruma konularında önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Zaman Çad hükümetinin Birleşmiş Milletler Orta Afrika ve Çad Misyonu’nun fişini çekmesi zamanı değildir ve Güvenlik Konseyi savunmasız kadın, erkek ve gençlerin arkasında durmalıdır.”

Uluslararası Af Örgütü’nün Çad sahasında yerinden edilen insanlar ve mültecilerin insan hakları durumunu inceleyen bir ekibi vardır. Yaklaşık 250,000 Darfurlu mülteci, 165,000 yerinden edilmiş Çadlı ve yüz binlerce diğer Çadlı Birleşmiş Milletler Orta Afrika ve Çad Misyonu’nun taburlarının konuşlandırıldığı yerde yaşamaktadır.

Önerilen kararname, Birleşmiş Milletler taburlarının bölgedeki sayısının derhal azaltılarak sene sonunda bölgeden geri çekilmesini bir zaman çizelgesine oturtmaktadır. 
 
Çad hükümeti bölgedeki savunmasız insanları BM yardımı olmaksızın koruma altına alabileceği konusunda ısrarcı davranmıştır. Ancak, BM misyonunun yerini derhal nasıl doldurabileceği konusunda bir plan sunmamıştır.

Bu arada, mültecileri, yerinden edilmiş Çadlıları ya da yerel halkı bu önemli konu hakkındaki tartışmalara dahil etmek için Çad yetkilileri ya da BM sorumluları gözle görülebilir bir çaba göstermemişlerdir.

“Çad hükümeti güvenliği sağlamak için somut bir plan göstermemişken bu kararnamenin ortaya çıkması tamamıyla kabul edilemezdir ve hakları söz konusu olan kişilerin tartışma dışı bırakılması oldukça rahatsız edicidir.” 
 
Erwin van der Bought “BM Genel Sekreteri tarafından tavsiye edilen ve Güvenlik Konseyi tarafından onaylanan hedeflerin hiçbirine ulaşılmamıştır. BM’nin ülkeden misyonun başarılı olmasına çok zaman varken çıkarılması insan haklarının korunması bakımından endişelendirici bir emsal oluşturmakta ve BM’nin yetkisini ve güvenilirliğini zayıflatmaktadır” demiştir.  

Arka Plan

BM kararnamesi, misyonun himayesinin 15 Mart 2010’da uzatılıp uzatılmayacağı tartışılırken Çad hükümetinin BM’nin geri çekilmesini talep etmesiyle tetiklenmiştir. Çad hükümeti, Orta Afrika Cumhuriyeti hükümeti ve BM Güvenlik Konseyi tartışmalarını sürdürürken önce 15 Mayıs’a, sonra 26 Mayıs’a kadar iki kısa uzatma verilmiştir.  

Raporlara göre Güvenlik Konseyi karar taslağı, Çad hükümetini BM’ye haziran sonuna kadar yeni Çad polis kuvvetine, BM maddi desteğiyle kurulmuş Entegre Güvenlik Kolu’na, nasıl destek sağlayacağını ayrıntılarıyla açıklayan bir plan sunmaya davet etmektedir. Ancak, Çad hükümetinden beklenen diğer önlemler hakkında herhangi bir zaman aralığından bahsedilmemektedir. 

Ülkedeki sayısı azaltılmış BM taburlarının geçiş döneminde sivilleri korumak için geniş bir himayesi kalmayacaktır. Bu, tamamen Çad hükümetinin sorumluluğu altındadır ancak hükümetin bu sorumluluğun arkasında duracağına dair bir belirti yoktur.

Uluslararası Af Örgütü bu kararnamenin Orta Afrika Cumhuriyeti’nin kuzeybatı bölgesindeki insan haklarını koruma misyonunu nasıl etkileyeceği konusunda da endişeleri vardır. 

BM’nin Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki varlığını Çad’daki BM üslerinden gelen lojistik destek ve altyapı olmaksızın sürdürmesi imkansız olacaktır. O halde bu kararname aynı zamanda BM birliklerinin Orta Afrika Cumhuriyeti’nden geri çekilmesine vekalet vermektedir.