Iraklı siyasi liderlere açık mektup

Iraklı siyasi liderlere açık mektup

Irak, adayların yeterliliği tartışmaları arasında yeni parlamento seçimlerine hazırlanırken, Uluslararası Af Örgütü ülkenin siyasi liderlerine, seçim kampanyalarının ve oy verme sürecinin barışçıl ve Irak’ın Uluslararası İnsan Hakları Hukuku’na uyacak şekilde yapılmasını sağlamaları için çağrı yaptı.

Seçimler daha fazla şiddet için bir mazeret olmamalı

Siyasi liderler yandaşlarından hukuku desteklemelerini, diğerlerinin haklarına saygı göstermelerini ve seçimin geçtiğimiz yıllarda ülkeyi mahveden sektörel şiddeti daha da arttırmak için kullanılmasını önlemelerini istemeli. Ülkenin gelecekteki liderini seçerken, ayrım olmaksızın tüm Iraklıların güvenliğini sağlamak; ifade özgürlüklerini, gruplaşma ve politik katılım haklarını güvence altına almak için ellerinden geleni yapmalılar.

Uluslararası Af Örgütü ayrıca, tüm siyasi partileri ve adaylarını, eğer seçilirlerse Irak’ın Uluslararası İnsan Hakları Hukuku’ndan doğan zorunlulukları doğrultusunda insan haklarını korumaya ve geliştirmeye söz vermeye davet etti. İntihar bombalamaları ve sivilleri hedef alan diğer saldırılardan sorumlu olan kişilerin, hemen en ciddi suç sayılan insanlığa karşı işlenmiş suçları durdurmaları gerekir. Uluslararası Af Örgütü, sivillere yapılan tüm saldırıları kınıyor ve bunların hemen durdurulmalarını talep ediyor.

Aşağıdaki insan hakları endişeleri, tüm siyasi partiler, adayları, yandaşları ve diğerleri tarafından gözetilmelidir:

Sivilleri ve onların oy hakkını koruma

Oy verenlerin hiçbir korku ve gözdağı olmaksızın kendilerini güvende hissederek oy vermeleri, seçim süresince en çok önem kazanan konudur.

Iraklı siviller, ülkeyi geçtiğimiz birkaç yıldır kırıp geçiren şiddet olaylarının yükünü omuzlamak zorunda bırakılırken, geçtiğimiz seçimlere bakıldığında durum hiç de iç açıcı değil. 31 Ocak 2009’daki eyalet seçimleri öncesi, on binlerce kişi yapılan saldırılarda hayatını kaybetti. 15 Aralık 2005’te gerçekleşen son parlamento seçimleri, öncesi ve süresince, on binlerce kişinin ölümüne yol açan Sünni askeri güçleri ve Şii milislerin saldırılarına sahne oldu.

Uluslararası Af Örgütü, tüm siyasi partileri, dini liderleri ve diğer etkili kişileri, daha fazla şiddeti, katliamı ve insan hakları ihlallerini durdurmaya çağırdı. Bu yetkililer, tüm Iraklıların özgürce seçim yapabilmelerini ve korku içinde olmadan oy kullanabilmelerini sağlamak zorundalar.

Seçim adaylarının ve görevlilerinin korunması

Çoğu zaman adaylar, siyasi parti aktivistleri ve seçim görevlileri, seçim öncesi kaçırılma ve öldürülme olaylarının birinci dereceden hedefi olurlar.

En az iki aday hayatlarını kaybetti. Cumhurbaşkanı Iyad ‘Allawi’nin listesindeki adaylardan biri olan Soha ‘Abdul-Jarallah, 7 Şubat 2010 günü Musul’da bir yakınının evinden çıkarken suikaste uğrarken; Iraklı Bütünlük Birliği (IUA) adayı bir Sünni Arap olan Sa’ud al-‘Issawi de iki koruma görevlisi ile birlikte Aralık 2009’da arabasına konan manyetik bombayla öldürüldü.

Bağdat’ın al-Ghadi bölgesindeki bir kız okulunda öğretmen olan Safa ‘Abd al-Amir al-Khafaji de, 12 Kasım 2009’da Irak Komünist Partisi adayı olacağının açıklanmasından hemen sonra, kimliği belirlenemeyen silahlı kişilerce vuruldu.

Seçimleri denetlemekle görevli bir heyet olan Bağımsız Yüksek Seçim Kurulu (IHEC) çalışanı  Ali Mahmoud, 17 Aralık 2009 günü Bağdat’taki al-Jadiriya bölgesindeki evinin önünde vurularak öldürüldü.

Eyalet seçimleri süresince dokuz aday ölürken, Mandali in Diyala valiliğinden 2 seçim görevlisi kampanya sürerken kaçırılıp vurularak hayatlarını kaybettiler. Birkaç aday 15 Aralık 2005 seçim günüde öldürüldü. Örneğin, Özgür İlerici Irak Partisi lideri Mizhar al-Dulaimi, 13 Aralık’ta Ramadi merkezde seçim kampanyasını gerçekleştirirken vurularak öldürüldü.

Uluslararası Af Örgütü, şu anki hükümeti, Yüksek Seçim Kurulu’nu ve tüm siyasi parti liderlerini, adayların ve seçim görevlilerinin korku olmadan yasal aktivitelerini gerçekleştirmelerini ve gerekli güvenliğin temin edilmesini sağlamaya çağırdı.

Seçimlerin duyurulması: Gazetecilerin korunması

Geçtiğimiz birkaç yılda Irak, gazeteciler için kaçırılma, suikast ve diğer saldırıların hedefi oldukları en tehlikeli ülkelerden biri oldu. 2008’de en az 16 gazeteci ve medya çalışanının hayatını kaybettiği bildirilirken, 2009’da en az 4 kişi öldürüldü.

2009 eyalet seçimleri sırasında seçimleri izleyen gazeteciler, Iraklı güvenlik güçleri ve ABD ordusunun da içinde bulunduğu örgütler tarafından taciz, tutuklama ve saldırıların hedefi oldular. Bazıları tutuklanarak saatlerce tutulurken; diğerlerinin, Yüksek Seçim Kurulu tarafından görevlendirilmelerine rağmen, Felluja ve Hilla’da olduğu gibi, seçim yerlerine sokulmadıkları bildirildi. Musul’da Iraklı askerlerin gazetecilerin araçlarına ateş açtığı bildirildi.

Kürdistan Temmuz 2009 yerel seçimleri öncesi ve sonrasında, Jihan’ın editörü Nebaz Goran Erbil’deki ofisinin dışında kimliği belirlenememiş 3 kişi tarafından saldırıya uğrarken, birçok gazeteci de tartaklandı.

Gazetecilerin seçimleri haber yapmalarını engellemek, sahtekârlık ve seçimlere hile karıştırma olasılığını arttırırken, halkın bilgi alma hakkını da ihlal ediyor.

Uluslararası Af Örgütü, tüm Iraklı siyasi liderleri, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 19. Yasası'yla güvence altına alınan ifade özgürlüğü ilkesini (“Herkes düşünce ve ifade hakkına sahiptir; bu hak hiçbir müdahale olmadan bir fikre sahip olma ve bilgi arama, alma ve yayma özgürlüğünü de kapsar”) korumaya ve gazetecilerin korkusuzca ve rahatça işlerini yapma haklarını sağlamaya çağırıyor.

İnsan Hakları'nı yaymaya ve korumaya bağlılık

Tüm siyasi partilerin, insan haklarına ve uluslararası hukuka saygının bir zorunluluk olduğunu tanımaları gerekir. Seçilirlerse; keyfi tutuklamaların, işkencenin, adil olmayan mahkemelerin, ölüm cezasının ve sorumluların cezasızlıklarını önleyerek, hukukun üstünlüğünü korumanın yanı sıra kendilerini barışı, toleransı ve insan haklarına saygıyı sağlamaya adamalılar.

Ayrıca Irak yasama sisteminin, kadın haklarıyla ilgili yasalar başta olmak üzere, uluslararası insan hakları hukukuna uyumluluğunu sağlamak zorundalar.

Siyasi partiler, adaylar ve tüm diğer etkin kişiler, en savunmasız olanların haklarını savunma ve koruma zorunluluğunu dile getirmeliler. Bu kişiler, yasal ve sosyal ayrımcılığa ve şiddete maruz kalan kadınları; ve dinleri, etnikleri ve cinsel kimlikleri dolayısıyla zulme uğrayan diğerlerini de kapsar.

Örneğin, Musul’da 7 Mart seçimlerinden sonra siyasi gerginliğin artmasıyla birlikte, Aralık 2009’dan bu güne Hıristiyan toplumdan 14 kişi öldürüldü.  Silahlı gruplar tarafından yapılan pek çok bombalama olayının, özellikle Sunni – Şii sekt çatışmasını ateşlemek amacıyla yapıldığı görülüyor.

Uluslararası Af Örgütü, etnik ve dini azınlık gruplar dâhil, tüm Iraklıların hiçbir baskı  veya gözdağı olmaksızın özgürce oy kullanabilmelerinde ısrar ediyor.

Kadınlar, sektörel olmayan toplumu yaratma ve desteklemede dönüştürücü bir role sahipler. Saldırı bölgesindeki kadınların karşılaştığı tehditler için, BM Güvenlik Konseyi, 1325 sayılı kararı kabul ederek devletlere gelişim, yeniden yapılanma, çatışma çözümü ve barışı sağlamada kadınların katılımının arttırılmasını şart koşuyor.

Silahlı gruplar tarafından yapılan istismarın son bulması

Uluslararası Af Örgütü, tüm silahlı grupları, sivillere yaptıkları saldırıları durdurmaya ve çekilmeye davet etti. Bu saldırılar çoğu kez uluslararası hukuk tarafından en ciddi suç sayılan insanlık suçlarından oluşuyor. Bu tür suçlar hiçbir şekilde haklı gösterilemez. Sorumlularının adalet önüne çıkarılmaları gerekir.

İçlerinde kadın, çocuk ve etnik ve dini grup üyelerinin bulunduğu binlerce sivil, silahlı gruplar tarafından düzenlenen intihar ve diğer saldırılarda hayatını kaybetti. Yüzlerce ve hatta binlerce kişi de kaçırıldı, işkence gördü ve silahlı gruplarca öldürüldü.

Diğer saldırıların yanı sıra, birçok bombalama olayı, Irak’taki al-Kaide ve Sunni silahlı grup yandaşları tarafından gerçekleştirildi. Diğer saldırılar ve istismarlar, bazıları şu andaki devlete ve parlamentoda yer alan siyasi partilere bağlı olan silahlı milisler tarafından yapıldı. Uluslararası Af Örgütü, bu silahlı grupların dağıtılmasını istemeye devam ediyor.

Sivilleri hedef alan tüm saldırılar son bulmalı. Irak halkının hayatlarını barış ve güvenlik içinde yaşamalarına ve insan haklarından korkusuzca yararlanmalarına izin verilmeli.

Uluslararası Af Örgütü, tüm Iraklı siyasi liderleri, aktivistleri, etkin kişileri ve dini, ticari, toplumsal liderleri, bu ilkeye bağlı olmaya ve seslerini duyurmaya davet ediyor.