ACİL EYLEM: TÜRKİYE VİCDANİ RETÇİ AYDEMİR’İ SERBEST BIRAKMALI

ACİL EYLEM: TÜRKİYE VİCDANİ RETÇİ AYDEMİR’İ SERBEST BIRAKMALI

Askeri mahkemede yapılan bir duruşmanın ardından, vicdani retçi Enver Aydemir’in bir üst mahkemede yargılanmasına karar verildi. Aydemir, askeri bir cezaevinde halen hukuka aykırı bir şekilde tutuklu bulundurulmaktadır.

Enver Aydemir’in avukatı, Uluslararası Af Örgütü’ne yaptığı açıklamada, müvekkilinin “emre itaatsizlikte ısrar” suçlamasıyla, 21 Ocak’ta yapılan bir duruşmada yargılandığını ve müvekkiline isnat edilen suçların ağır olması nedeniyle görevsizlik kararı verilerek, davanın daha üst bir askeri mahkeme tarafından tek bir hakim yerine bir kurul tarafından yürütülmesine karar verildiğini söyledi. Duruşmanın hangi tarihte yapılacağı henüz netlik kazanmadı.

Enver Aydemir, askeri elbiseyi giymeyi kabul etmediği için duruşmaya getirilmedi. Aydemir, avukatına, tutuklu bulunduğu süre içinde askeri kurallara itaat etmemeye devam edeceğini söyledi.

Enver Aydemir’e destek vermek amacıyla 6 Ocak günü Ankara’da bir protesto gösterisi düzenleyen 23 kişi tutuklandı. Bu kişilerin avukatları, Enver Aydemir’i desteklemek için görüşlerini barışçıl bir şekilde ifade eden gruptan 19 kişinin,  Türk Ceza Kanunu’nun 318. Maddesi uyarınca “halkı askerlik hizmetinden soğutmak” suçlamasıyla ve Türk Ceza Kanunu’nun 215. Maddesi uyarınca “suçu veya suçluyu övme” suçlamasıyla yargılanmaktadırlar.

LÜTFEN HEMEN TÜRKÇE YA DA KENDİ DİLİNİZDE YAZIN:
 
-  Yetkililere Enver Aydemir’i derhal ve koşulsuz serbest bırakmaları çağrısında bulunun;
-  Yetkililerden Enver Aydemir’in işkence veya diğer kötü muameleye maruz bırakılmayacağının garanti altına alınmasını ve Aydemir’in bağımsız tıbbi muayene ve gerekli tedaviye erişiminin sağlanmasını isteyin;
-  Türkiye’nin Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’ne taraf olan bir ülke olduğunu hatırlatarak, bu nedenle vicdani ret hakkını tanımakla yükümlü olduğunu belirtin;
-  Enver Aydemir’i destekleyen 19 kişinin ifade özgürlüğü konusundaki uluslararası standartların ihlal edilerek kovuşturmaya uğruyor olmalarından kaygı duyduğunuzu belirtin.

LÜTFEN 8 MART 2010’A KADAR MEKTUPLARINIZI AŞAĞIDAKİ ADRESLERE GÖNDERİN:
 
Milli Savunma Bakanlığı                                     Askeri Cezaevi Komutanlığı
Vecdi Gonul                                                            Eskisehir Askeri Cezaevi
Milli Savunma Bakanı                                           1. Taktik Hava Kuvvetleri Komutanligi
Milli Savunma Bakanligi                                       Askeri Cezaevi
06100 Ankara, Türkiye                                          Eskisehir, Türkiye
Fax: +90 312 418 4737                                        Fax: +90 222 237 5928
Eposta: info@msb.gov.tr                                     Hitap: Sayın Komutan
Hitap: Sayın Bakan

Ve mektubunuzun kopyasını:

Meclis İnsan Hakları Komisyonu
Mehmet Zafer Uskul,
Komisyon Başkanı
TBMM Insan Haklarini Inceleme Komisyonu
Bakanliklar, 06543 Ankara, Turkey
Fax: +90 312 420 53 94
Eposta: inshkkom@tbmm.gov.tr
Hitap: Sayın Üskül
 

Mektubunuzun kopyalarını ülkenizdeki diplomatik temsilciliklere de gönderin. Mektuplarınızı yukarıda belirtilen tarihten sonra da göndermek için lütfen ülkenizdeki UAÖ şubesine danışın. Bu acil eylem mektubu, UA 04/10 (EUR 44/001/2010) tarihteki mektubun güncellenmiş halidir.

EK BİLGİ

Türkiye iç hukukunda vicdani reddi tanımamakta ve sivil bir alternatif sunmamaktadır. Askerlik hizmetini reddetiğini kamuoyuna açıklayan vicdani retçiler cezai kovuşturmaya uğramakta ve üç yıla kadar hapis cezasına maruz kalmaktadırlar. Serbest bırakıldıklarında genellikle kendilerine yeni çağrı mektupları gönderilmekte, kovuşturma süreci kendini tekrar eder bir hal almaktadır. Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 2006 yılında aldığı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. Maddesinin (küçük düşürücü ve aşağılayıcı muamelenin engellenmesi) Türkiye tarafından ihlal edildiği ve Türkiye’deki vicdani retçilerin, aleyhlerinde sürekli açılan davalar ve askerlik hizmetlerini ret edikleri için mahkûm edilmelerinden dolayı yaşadıkları “sivil ölüm”leri engellemek amacıyla yasaların değiştirilmesi yolundaki kararını uygulamamaktadır.

Enver Aydemir vicdani reddini 2007’de açıkladı. 24 Temmuz 2009’da Bilecik Jandarma Eğitim Tugayı Komutanlığı’na isteği ve iradesi dışında askerlik hizmetini yapması amacıyla götürüldü.  Bir hafta sonra Eskişehir askeri cezaevine hapsedildi. Mahkeme onu derhal askerlik hizmetini yapmak için askeri yetkililere teslim olması koşuluyla serbest bıraktı. Serbest bırakılmasından sonra Enver Aydemir askerlik hizmetini dini inancı gereği reddettiğini ve birimine dönmeyeceğini tekrarladı. Bunu takiben hakkında arama emri çıkarıldı.

Uluslararası Af Örgütü vicdani retçiyi vicdanı ya da inancı nedeniyle askerlik hizmetini yapmayı, ya da savaşta ve silahlı çatışmalarda herhangi şekilde doğrudan veya dolaylı yer almayı ret eden kişi olarak tanımlıyor. Bu tanım, savaşlara genel olarak katılmayı reddetmese bile amacına, sürdürülüş biçimine katılmadıkları için herhangi bir savaşa katılmayı reddedenleri de içermektedir. Uluslararası Af Örgütü sadece askerlik hizmetini ya da alternatif sivil hizmeti reddetme haklarının kabul edilmemesinden dolayı tutuklanan ya da gözaltına alınan kişileri düşünce mahkûmu olarak kabul ediyor. Vicdani nedenlerle askerlikten muaf olmak için makul adımlar atan ve askeri birimlerini izin almadan terk eden ve bu yüzden hapse mahkum edilen kişileri de düşünce mahkûmu olarak kabul ediyor.

Türkiye’nin de taraf olduğu Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmesi ve Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi (ICCPR)’de dâhil olmak üzere, vicdani nedenlerle askerlik hizmetini ret etme hakkı düşünce ve ifade özgürlüğü, vicdan ve din özgürlüğü kapsamında çeşitli uluslararası insan hakları mekanizmalarında yer almaktadır.

BM İnsan Hakları Komisyonu, 1995 yılında aldığı kararına gönderme yaparak aldığı 1998/77 sayılı kararında, askerlik hizmetine karşı vicdani ret hakkının Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin (ICCPR) 18. Maddesi (din, vicdan ve inanç özgürlüğü) tarafından güvence altına alındığını belirtti. “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 18. Maddesinde ve Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 18. Maddesinde de belirtildiği gibi herkesin askerlik hizmetine karşı vicdani red hakkı, düşünce, vicdan ve din özgürlüğünün meşru kullanımıdır.” Kararda, Komite aynı zamanda devletlere “vicdani retçilere, vicdani retlerinin nedenleriyle uyumlu, savaşçılığı gerektirmeyen, sivil nitelikli, kamuya yararlı ve cezalandırıcı bir yapıda olmayan alternatif hizmetler sunmaları” çağrısını tekrarladı ve devletlerin “vicdani retçileri askerlik hizmetlerini yapmadıkları için hapse mahkum etmek ve sürekli cezalandırmaktan geri durmaları”  gerektiği vurgusunu yaparak, “hiç kimsenin her ülkenin yasaları ve ceza kanunları uyarınca daha evvel cezai yaptırımını tamamladığı ya da beraat ettiği cürümden sorumlu tutulmaması ya da cezalandırılmaması” çağrısını tekrarladı.

3 Kasım 2006’da İnsan Hakları Komitesi, Kore’de iki vicdani retçinin zorunlu olan askerlik hizmetini reddettikleri için haklarında soruşturma açılması ve hüküm giymeleri üzerine Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 18. Maddesinin hiçbir sivil alternatif bulunmaması nedeniyle ihlal edildiğine karar verdi (Tebliğ No. 1321/2004 ve 1322/2004).

Uluslararası Af Örgütü, Ekim 2007’de Enver Aydemir’in askeri duruşmasından önce bir basın açıklaması yayınladı.
http://www.amnesty.org/en/library/asset/EUR44/017/2007/en/d0d80105-d364-...