Afganistan: Mülteciler geri dönmeye teşvik edilmemeli
20 June 2002
20 Haziran Dünya Mülteci Günü´nde Uluslararası Af Örgütü uluslararası topluluğa, Afganistan hala güvensiz ve tehlikeliyken Afganmültecileri geri göndermemesi için çağrıda bulunuyor. Taliban´ın düşmesinden sonra aralarında Birleşik Krallık ve Avusturalya´nın da bulunduğu bazı ülkelerin yetkilileri ülkenin durumunun değiştiğini ve Afgan sığınmacıların ülkelerine dönebilecekleri ya da gönderilebilecekleri düşündüklerini ifade etti. UAÖ, "Afganistan istikrarlı olmaktan çok uzak - kavgalar devam ediyor, suç ve haydutluk çok fazla, kadınlar ve etnik gruplar ihlallerin hedefi oluyor ve binlerce patlamamış kara mayını var. Durum değişmediği sürece hükümetler gönüllü geri dönüşü teşvik etmemelidir." dedi. Yüzbinlerce mültecinin Pakistan ve İran´dan dönmüş olmasına rağmen, bunun birçoğunun sığındıkları ya da transit geçtikleri ülkede korunmamasından kaynaklandığı görülüyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) bu dönüşlerde kolaylaştırıcılık yapıyor olsa da, gönüllü geri dönüşü teşvik etmiyor. UAÖ, "Hükümetler BMMYK´yı örnek almalıdır. Afganistan´ın geçiş dönemi yaşadığı hassas bir zamanda dönüşleri teşvik etmek ya da mültecileri zorla göndermek erken, sorumsuz ve sürdürebilir bir tavır değildir." dedi. Uluslararası Af Örgütü özellikle bazı ülkelerin mültecilerin dönüşleriyle ilgili takındıkları tutumdan kaygı duymaktadır. Avusturalya, Belçika, Fransa, İsveç ve Birleşik Krallık gibi ülkelerdeki sözde sığınmacı "dalgası", Angola, Kolombiya, Liberya ve Sierra Leone´de benzer çatışmalar nedeniyle yaşanan kitlesel yer değiştirmelerle kıyaslandığında "dalga" değil, yalnızca bir damladır. UAÖ, Afgan sığınma başvurularıyla ilgili kararları verenlerin her türlü ulusal siyasi gündem yerine yalnızca uluslararası koruma standartlarına bağlı kalmalarını tavsiye etti. ** Dünya Mülteciler Günü nedeniyle, mültecilere hizmetleri için verilen en yüksek uluslararası ödül olan BMMYK Nansen Ödülü´nün MV Tampa gemisi kaptanı Arne Rinnan´a verilmesinden UAÖ büyük memnuniyet duymaktadır. Kaptan Rinnan, Ağustos 2001´de Avusturalya, Endonezya ve Norveç arasındaki uluslararası ilgisizliğin ortasında kalmış olan 434 sığınmacıyı kurtarmıştı. Arkaplan bilgisi 20 yılı aşkın silahlı çatışmaların ardından Afganistan büyük bir değişim süreci yaşıyor. Bu durum, zorla geri gönderilme bir yana, gönüllü geri dönüşün teşvik edilmesi için ne istikrara ne de kabul kapasitesine sahip. Sivillere yönelik etnik temelli saldırılar yeni bir iç yer değiştirme ve mülteci akınına yol açtı. Binlerce kişi Pakistan´da ve Afganistan içindeki yerinden edilmiş kişiler için kamplarda güvenlik ve yardım arayışına girdi. Yeni Geçiş Yönetimi´nin Kabil dışındaki bölgeler üstünde ne kadar yetkiye sahip olacağı henüz net değil. Aralık 2001-Haziran 2002 tarihleri arasında görevde bulunan Geçici Yönetim başkent dışında çok az kontrole sahipti. Yardımların ulaşmasındaki gecikmelerin de Afgan hükümetinin incinebilir nüfusa koruma ve destek verme gücünü etkilediği bildiriliyor.
