Türkiye: Onurlu Geri Dönüş Hakkı

Türkiye: Onurlu Geri Dönüş Hakkı

Uluslararası Af Örgütü, Türkiyeli yetkililere, Kuzey Irak’taki Mahmur kampından ayrılan, mülteci olan Kürt kökenli Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının, Türkiye’ye taciz ve ayrımcılık korkusu olmadan geri dönmelerine izin vermeleri için çağrıda bulunuyor.
Bu hafta başlarında 26 Kürt kökenli Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, mülteci kampını terk ederek Türkiye’ye döndü ve pek çoğunun onları izleyerek geri dönmesi bekleniyor.
Birleşmiş Milletler yönetimindeki Mahmur Mülteci Kampı, 1990larda PKK ile TSK arasındaki silahlı çatışmalardan kaçarak Kuzey Irak’a sığınan  yaklaşık 11 bin kişiyi barındırıyor.  
Bu kampta yaşayan nüfusun neredeyse yarısını çocuklar oluşturuyor. Bu çocukların ise çoğu çatışmalar sebebiyle Türkiye’den kaçan ailelerin kampta doğan çocuklarından oluşuyor.  
Uluslararası Af Örgütü Türkiye Uzmanı Andrew Gardner, “Herkesin, kendi ülkesi dahil, yaşadığı ülkeyi terk etmeye ve o ülkeye kendi isteğiyle dönmeye hakkı vardır. Bu hak Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmelerle garanti altına alınmıştır” dedi.
“Türkiyeli yetkililer bu hakları sadece garanti altına almakla yetinmeyip, bazıları neredeyse Türkiye’de hiç yaşamamış bu insanlar ve aileleri için doğru atmosferi de yaratmalıdır. Bu insanlar onurlu bir şekilde geri dönebilmeliler.”
Uluslararası Af Örgütü Türkiyeli yetkililere çağrıda bulunuyor:

• Vatandaşların ülkeyi terk ettikleri için veya ülke dışında yaşadıkları için taciz, ayrımcılık, keyfi gözaltı ya da soruşturma korkusu olmadan geri dönmelerine izin verin.
• Mültecilerin gönüllü olarak geri dönebilmesi ve yeniden adapte olabilmesi için uygun ortamı hazırlayın.
• BM Mülteci Ajansı’nın (BMMYK) kılavuz rolüne saygı gösterin. BMMYK’nın gönüllü geri dönüşleri teşvik ve koordine etmesine izin verin. BMMYK’nın geri dönen ailelerin durumunu izleyebilmesi için engelleri olmayan, doğrudan izin veren bir karar gereklidir.
• Vatandaşlığını kaybetmiş mültecilerin vatandaşlığa geri dönebilmesini ve ülke dışında doğan çocuklarının vatandaş olabilmesini sağlayın.
• Mültecilerin geri dönme maksadıyla Türkiye’yi ziyaret edip durumu görebilmelerini sağlamak üzere BMMYK ve konuyla ilgili Iraklı yetkililerle işbirliği içinde geziler için gerekeni sağlayın.

 
Arka plan bilgisi
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 13. Maddesi ile geri dönüş temel insan hakları arasında yer almaktadır.
Öte yandan bu hak Türkiye’nin de taraf olduğu, Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Sözleşme ve Uluslararası Her Türlü Irkçılık ve Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’nin de bir parçasını oluşturmaktadır. Uluslararası standartlar da, tüm geri dönüşlerin doğası gereği gönüllü, tamamen özgür bir şekilde ve yeterli bilgiye dayanarak gerçekleşmesi gerektiğini gösteriyor. Bu koşullar altında mülteciler güven içinde, onurlu bir şekilde geri dönebilmeliler.